Qazaxıstan: Mərkəzi Asiyanın ən böyük ölkəsi

Qazaxıstan — Mərkəzi Asiyanın ərazicə ən böyük dövləti, dünyanın doqquzuncu böyük ölkəsidir. Rusiya, Çin, Özbəkistan, Qırğızıstan və Türkmənistanla həmsərhəd olan bu dövlət geniş çöl landşaftı, zəngin təbii sərvətləri və Şərqlə Qərb arasındakı balanslaşdırılmış geosiyasi mövqeyi ilə seçilir.

Tarixi kökləri

Qazax xalqı tarixən köçəri maldarlıq mədəniyyəti ilə seçilən türk mənşəli xalqdır — bu köçəri ənənə ölkənin milli kimliyinin əsas elementlərindən birini təşkil edir. XIX əsrdə Rusiya İmperiyasının tərkibinə daxil edilən Qazaxıstan sovet dövründə kollektivləşmə siyasətinin ən ağır nəticələrini yaşamışdır — 1930-cu illərdəki süni aclıq milyonlarla qazaxın həyatına son qoymuşdur.

Nazarbayev dövrü və müstəqillik

1991-ci ildə müstəqillik qazanan Qazaxıstan Nursultan Nazarbayevin demək olar ki, üç onillik hakimiyyəti altında sabit, lakin avtoritar idarəçilik modeli ilə inkişaf etmişdir. Neft-qaz gəlirlərinə əsaslanan iqtisadi artım, paytaxtın Almatıdan Astanaya köçürülməsi bu dövrün əsas nəticələrindəndir.

2022-ci il "qanlı yanvar" hadisələri

2022-ci ilin yanvarında baş vermiş kütləvi iğtişaşlar Qazaxıstan siyasi tarixinin ən ciddi böhranlarından birinə çevrilmişdir — bu hadisələr Nazarbayevin real nüfuzunun sarsılmasına və prezident Kasım-Jomart Tokayevin hakimiyyətinin konsolidasiyasına gətirib çıxarmışdır. Bu böhran zamanı Rusiya rəhbərlik etdiyi KTMT qüvvələri Qazaxıstana müdaxilə etmişdir.

Çoxvektorlu xarici siyasət

Qazaxıstan Rusiya, Çin və Qərb dövlətləri arasında diqqətli balans saxlayaraq, heç bir tərəfə tam bağlanmadan çoxvektorlu xarici siyasət yürüdür. Bu strategiya xüsusilə Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra sınağa çəkilmişdir — Qazaxıstan Rusiya ilə strateji tərəfdaşlığını qoruyaraq, eyni zamanda Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyən mövqe nümayiş etdirmişdir.

Təbii sərvətlər və iqtisadiyyat

Qazaxıstan neft, uran və digər mineral ehtiyatlarda dünya liderlərindən biridir. Bu resurs zənginliyi ölkə iqtisadiyyatının əsasını təşkil edir, eyni zamanda hökumət iqtisadiyyatın diversifikasiyası və xarici investisiyaların cəlb edilməsi istiqamətində davamlı səylər göstərir.