Rafael Mariano Qrossi — nüvə diplomatiyasının baş nəzarətçisi

Rafael Mariano Qrossi — Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin (AEBA) 2019-cu ilin dekabrından Baş direktoru olub, qırx illik təcrübəyə malik argentinalı diplomatdır. O, təşkilatın altıncı Baş direktoru və bu vəzifəyə seçilən ilk latın amerikalıdır.

Diplomatik karyerası

Qrossi 1985-ci ildə Argentina Xarici İşlər Nazirliyinə qoşulmuş, 1998-2001-ci illərdə Argentinanın NATO yanındakı nümayəndəsi, 1998-2002-ci illərdə isə Belçika və Lüksemburqdakı səfirlik rəhbəri olmuşdur. 2002-2007-ci illərdə Kimyəvi Silahların Qadağan Edilməsi Təşkilatının (OPCW) kabinet rəisi vəzifəsində çalışmışdır. 2010-2013-cü illərdə AEBA-da siyasət üzrə Baş direktor müavini və kabinet rəisi postunu icra etmiş, 2013-cü ildən isə Argentinanın Avstriyadakı səfiri və AEBA yanındakı daimi nümayəndəsi olmuşdur.

AEBA rəhbərliyinə gəlişi

2014-2016-cı illərdə Nüvə Təchizatçıları Qrupunun sədri kimi ardıcıl iki müddət bu vəzifədə çalışan ilk şəxs olan Qrossi 2015-ci ildə Nüvə Təhlükəsizliyi Konvensiyasının Diplomatik Konfransına sədrlik edərək Fukusima qəzasından sonra Vyana Nüvə Təhlükəsizliyi Bəyannaməsinin yekdilliklə qəbul edilməsinə nail olmuşdur. 2019-cu il oktyabrın 29-da AEBA İdarəedici Şurası tərəfindən Baş direktor seçilmişdir.

İran nüvə böhranındakı rolu

Qrossi İran, İsrail və ABŞ arasındakı 2025-2026-cı il nüvə böhranında əsas beynəlxalq səs olmuşdur — o, İran nüvə obyektlərinə edilən hərbi hücumların nüvə təhlükəsizliyini kəskin pisləşdirdiyini bəyan etmiş, BMT Təhlükəsizlik Şurası və AEBA İdarəedici Şurası qarşısında dəfələrlə çıxış edərək hərbi eskalasiyanın qlobal qeyri-yayılma rejimini çökdürə biləcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdir.

Ukraynadakı fəaliyyəti

Qrossi Rusiya-Ukrayna müharibəsi kontekstində Zaporojye Atom Elektrik Stansiyasının təhlükəsizliyinin təmin edilməsində fəal iştirak etmiş, 2022-ci ildə Ukraynaya rəsmi səfər etmiş, Çernobıl AES-də faciənin ildönümü münasibətilə yad mərasimində iştirak etmişdir.

Digər fəaliyyət istiqamətləri

Qrossi nüvə sahəsində gender balansının təbliği məqsədilə Mari Küri və Lize Meytner adına proqramları işə salmışdır. O, COP29 daxil olmaqla iqlim sammitlərində nüvə enerjisinin iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədəki rolunu təbliğ edir və qida təhlükəsizliyi, radioterapiya sahəsində bərabərsizliklərin azaldılması kimi mövzularda beynəlxalq təşəbbüsləri dəstəkləyir.