Ruben Vardanyan — sabiq maliyyəçidən Bakı məhkəməsinin sanığına

Ruben Karleni Vardanyan 1968-ci il mayın 25-də Yerevanda anadan olub. Rus-erməni sabiq investisiya bankiri və filantrop olan Vardanyan Moskva Dövlət Universitetinin məzunu olub, 1990-cı illərin əvvəlində "Troyka Dialoq" investisiya şirkətinin həmqurucusu kimi rus fond bazarının "atası" adlandırılmışdır. 2013-cü ildə o və menecerləri şirkəti dövlət mülkiyyətindəki Sberbanka 1,4 milyard dollara satmışlar.

Ermənistan vətəndaşlığı və "Artsax"a köçmə

2021-ci ildə Vardanyan Ermənistan vətəndaşlığı almış, sonradan Rusiya vətəndaşlığından imtina edərək Ermənistana köçmüşdür. 2022-ci ilin noyabrında o, Qarabağın özünüelan edilmiş, beynəlxalq miqyasda tanınmayan qurumunun "dövlət naziri" təyin edilmiş, biznes aktivlərini ailə trestinə köçürmüşdür. 2023-cü ilin fevralında bu vəzifədən azad edilmişdir.

Saxlanılması

2023-cü ilin sentyabrında Azərbaycanın antiterror tədbirlərindən sonra Vardanyan Laçın keçid məntəqəsi vasitəsilə Ermənistana keçməyə cəhd edərkən Azərbaycan Dövlət Sərhəd Xidməti tərəfindən saxlanılmışdır. Azərbaycan mənbələrinə görə, hərbi dronların çəkdiyi görüntülər Qarabağa qanunsuz yollarla silah və sursat daşınmasının Vardanyanın geniş planları ilə əlaqəli olduğunu ortaya qoymuşdur.

Məhkəmə prosesi və hökm

Vardanyan separatizmin və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsi də daxil olmaqla bir sıra ittihamlarla Bakıda hərbi məhkəmə qarşısında dayanmışdır — bu proses Qarabağın keçmiş rəhbərliyinə mənsub on altı etnik erməninin məhkəməsinin sonuncu mərhələsi olmuşdur. 2025-ci ilin dekabrında prokurorlar onun üçün ömürlük həbs cəzası tələb etmiş, 2026-cı il fevralın 17-də isə məhkəmə ona iyirmi il azadlıqdan məhrumetmə hökmü çıxarmışdır. Vardanyan bu qərardan apellyasiya şikayəti verməmişdir.

Beynəlxalq reaksiyalar

Amnesty International prosesi "ədalət oyunu" adlandıraraq, mülki şəxslərin hərbi məhkəmədə mühakimə olunmasının ədalətli məhkəmə təminatları ilə uyğunsuz olduğunu bildirmişdir. Bir qrup beynəlxalq insan hüquqları müdafiəçisi Vardanyanı 2026-cı il Vaclav Havel İnsan Hüquqları Mükafatına namizəd göstərmişdir — bu addım onun Aurora Humanitar Təşəbbüsündəki fəaliyyətinə və azad edilməsi çağırışına dəstək kimi təqdim edilmişdir.