Saray qəsəbəsi: Abşeronun yaşayış məntəqəsi

Saray — Bakı şəhərinin Abşeron rayonunda yerləşən, rayonun ən qədim və ən böyük yaşayış məntəqələrindən biridir. Qəsəbənin ərazisi üç min üç yüz doxsan səkkiz hektar, əhalisi isə iyirmi minə yaxındır.

Tarixi kökləri

Saray sözü "Karvan Sara" ifadəsindən yaranmışdır — hələ eramızdan əvvəl Böyük İpək Yolunun bir qolu qəsəbənin cənub tərəfindən keçmişdir. Sənədlərdə Saray adı ilk dəfə 1774-cü ildə çəkilir. 1770-ci ildə Bakıda olmuş səyyah Qmelin Saray kəndində Quba xanlığının qarnizonunun yerləşdiyini qeyd etmişdir.

Yer dəyişmə tarixi

Kəndin tarixdə dörd dəfə yer dəyişdirdiyi bilinir — sonuncu dəfə keçən əsrin əllinci illərində indiki əraziyə köçürülmüşdür. 1955-1956-cı illərdə Çaylı adlanan kənd sakinləri öz yerlərindən köçürülərək indiki yeni Saray massivində birgə məskunlaşdırılmışlar. Bu köçürmə prosesində Saray qəsəbəsinin sakinləri üçün əhəmiyyətli işlər görmüş Nəriman Məmmədovun rolu xüsusi qeyd olunur — o, qəsəbəni şəraitsiz ərazidən üç kilometr cənub-qərbdəki münbit torpağa köçürmüşdür.

Tanınmış şəxsiyyətlər

Saray qəsəbəsi bir sıra tanınmış şəxsiyyətlərin doğma yeridir — dövlət xadimi və akademik Vəli Axundov, görkəmli dövlət xadimi Kamal Axundov və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Mikayıl Ələkbərov bu qəsəbədən çıxmışlar.

Sosial infrastruktur

Qəsəbədə hazırda üç orta məktəb, iki uşaq bağçası, bir xəstəxana, əlillər və əqli cəhətdən zəiflər üçün internat məktəbi, İcra Nümayəndəliyi, bələdiyyə, musiqi məktəbi və poçt şöbəsi fəaliyyət göstərir.

Kommunal infrastruktur problemləri

Son illərdə qəsəbənin bəzi küçələrinin sakinləri kanalizasiya xəttinin olmaması ilə bağlı narahatlıqlarını bildirərək dövlət rəhbərliyinə müraciət etmişlər — bu, sürətlə böyüyən yaşayış massivlərinin infrastruktur inkişafının davamlı ehtiyac olaraq qaldığını göstərir.