Serdar Kılıç — Türkiyə-Ermənistan normallaşmasının xüsusi nümayəndəsi

Serdar Kılıç Türkiyənin karyera diplomatıdır. 1984-cü ildən xarici xidmətdədir. 2021-ci ilin dekabrından Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması üzrə Türkiyənin xüsusi nümayəndəsi vəzifəsini icra edir. Təyinat zamanı 64 yaşı var idi.

Diplomatik karyerası

Kılıç 2006-2008-ci illərdə Xarici İşlər Nazirliyində NATO üzrə direktor müavini, 2008-2010-cu illərdə Türkiyənin Livandakı səfiri olub. 2010-2012-ci illərdə Milli Təhlükəsizlik Şurasının baş katibi vəzifəsini icra edib. 2012-ci ildə Yaponiyada səfir təyin edilib. 2014-2021-ci illərdə Türkiyənin ABŞ-dakı səfiri olub. Bu vəzifədə çalışdığı dövr Türkiyə-ABŞ münasibətlərinin mürəkkəb olduğu illərə təsadüf edir.

Xüsusi nümayəndəliyə təyinat

2021-ci il dekabrın 15-də Türkiyənin xarici işlər naziri Mevlüt Çavuşoğlu Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə səfəri zamanı Kılıçın Ermənistanla normallaşma məsələləri üzrə xüsusi nümayəndə təyin ediləcəyini açıqlayıb. Təyinat Prezident Ərdoğanın razılığı ilə edilib və 2022-ci il yanvarın 11-də Rəsmi Qəzetdə dərc olunub. Çavuşoğlu bu addımı atarkən Türkiyənin Azərbaycanla bütün məsələləri məsləhətləşdiyini və Azərbaycandan ayrı hərəkət etmədiyini vurğulayıb: "Biz bir millət, iki dövlətik". Ermənistan tərəfi Milli Assambleyanın sədr müavini Ruben Rubinyanı xüsusi nümayəndə təyin edib. Moskva da bu addımı alqışlayıb.

Tarixi kontekst

Türkiyə və Ermənistan 1993-cü ildən sərhədləri qarşılıqlı bağlı saxlayır və diplomatik münasibətləri yoxdur. 2008-ci ildə normallaşma protokolları imzalanıb, lakin proses davam etməyib.

Rubinyanla görüşləri

Kılıç və Rubinyan ilk görüşlərini 2022-ci il yanvarın 14-də Moskvada keçiriblər. İkinci görüş fevralın 24-də, üçüncü görüş isə mayın 3-də Vyanada baş tutub. Nümayəndələr tam normallaşma məqsədini təsdiqləyiblər və prosesi ilkin şərtlər olmadan davam etdirmək barədə razılığı təkrar bildiriblər. Sonrakı mərhələdə İstanbul-İrəvan çarter reysləri və digər inam artırıcı tədbirlər barədə də danışıqlar aparılıb.

2026-cı il kontekstində

2026-cı il avqustun 3-də Rubinyan Ermənistan Milli Assambleyasının sədri seçilib və seçilərsə xüsusi nümayəndəlik vəzifəsini tərk edəcəyini bildirib. Bundan əvvəl Türkiyənin normallaşma üzrə nümayəndəsi ona sədr namizədliyinə görə təbrik göndərib. Ermənistanın yeni xüsusi nümayəndəsinin kimliyi barədə mənbələrdə məlumat tapmadım.

Azərbaycan faktoru

Türkiyə normallaşma prosesini Azərbaycanla koordinasiyada aparır. 2025-ci il avqustunda Vaşinqtonda imzalanan Ermənistan-Azərbaycan çərçivəsi bu prosesin ümumi regional kontekstini dəyişdirib.