Şərqi Zəngəzur — Zəngəzur dəhlizinin Azərbaycan qanadı

Şərqi Zəngəzur — Azərbaycanın 2021-ci ildə həyata keçirilən inzibati-iqtisadi rayonlaşdırma islahatı çərçivəsində yaradılmış iqtisadi rayonlardan biridir. Bu ərazi İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra azad edilmiş cənub-qərb bölgələrini — Zəngilan, Qubadlı, Cəbrayıl və Laçın rayonlarını — əhatə edərək regionun bərpa strategiyasının əsas coğrafi vahidini təşkil edir.

Tarixi kontekst

Zəngəzur adı tarixən daha geniş coğrafi ərazini — hazırkı Ermənistanın Sünik vilayətini də daxil edən bölgəni — ifadə etmişdir. "Şərqi Zəngəzur" adlandırma Azərbaycan tərəfindən tarixi Zəngəzurun ölkə ərazisində qalan hissəsini müəyyənləşdirmək məqsədilə istifadə olunur — bu, bölgənin tarixi kimliyi ilə müasir siyasi-inzibati reallığı əlaqələndirən konsepsiyadır.

Zəngəzur dəhlizindəki rolu

Şərqi Zəngəzur strateji əhəmiyyətli Zəngəzur dəhlizinin — Azərbaycanın əsas ərazisini Naxçıvan Muxtar Respublikası və Türkiyə ilə birləşdirəcək nəqliyyat marşrutunun — Azərbaycan tərəfindəki əsas hissəsini təşkil edir. Bu dəhlizin açılması Ermənistan-Azərbaycan sülh danışıqlarının mərkəzi mövzularından biri olaraq qalır.

İqtisadi bərpa strategiyası

Region üçün genişmiqyaslı infrastruktur bərpa proqramı həyata keçirilir — yolların çəkilməsi, elektrik və su təchizatı sistemlərinin qurulması, Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının tikintisi bu strategiyanın əsas elementlərindəndir. "Ağıllı kənd" və "ağıllı şəhər" konsepsiyaları çərçivəsində yeni yaşayış məntəqələri sıfırdan inşa edilir.

Böyük Qayıdış proqramı

Şərqi Zəngəzur "Böyük Qayıdış" dövlət proqramının əsas hədəf ərazilərindən biridir — köçkün ailələrin öz doğma torpaqlarına qayıdışı bu regionun sosial-demoqrafik bərpasının mərkəzi məqsədini təşkil edir. Zəngilan rayonundakı Ağalı kəndi bu prosesin ilk pilot layihələrindən biri kimi xüsusi diqqət mərkəzində olmuşdur.

Şərqi Zəngəzur bu gün

Müasir Şərqi Zəngəzur davam edən bərpa işləri, investisiya cəlbediciliyinin artırılması və nəqliyyat infrastrukturunun tamamlanması istiqamətində inkişaf edir. Regionun gələcək iqtisadi potensialı həm daxili investisiyalardan, həm də Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı diplomatik prosesin nəticəsindən əhəmiyyətli dərəcədə asılı olaraq qalır.