Xankəndi — Böyük Qayıdışın Qarabağ mərkəzi

Xankəndi — Qarabağ yaylasında, dəniz səviyyəsindən doqquz yüz metr hündürlükdə, Şuşa silsiləsinin cənub yamacına söykənən qədim yaşayış mərkəzidir. Şəhər orta əsr karvan yollarından sovet dövrünün sənaye qovşağına, indi isə "ağıllı şəhər" modelinə qədər müxtəlif tarixi mərhələlərdən keçmişdir.

Tam suveren nəzarətin bərpası

2023-cü ilin sentyabrında Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin həyata keçirdiyi antiterror tədbirləri nəticəsində Xankəndi üzərində Azərbaycanın suveren nəzarəti tam bərpa olunmuşdur — bu, "Böyük Qayıdış" konsepsiyasının şəhərdəki yeni mərhələsinin başlanğıcı olmuşdur.

Mina təmizlənməsi

Xankəndi ətrafında min iki yüz hektarlıq mina təmizləmə zonası sertifikatlaşdırılmış, BBC-2 robot platformaları və belçika istehsalı müasir minatəmizləmə maşınları vasitəsilə bir milyon kvadratmetr sahə təhlükəsizləşdirilmişdir. Yeni köçən ailələrə ANAMA əməkdaşları tərəfindən mina və partlamamış hərbi sursatların yaratdığı təhlükələr barədə ətraflı məlumat verilir.

2026-cı il köç karvanları

2026-cı ilin avqustunda Xankəndi şəhərinə iyirmi iki ailə (102 nəfər) köçürülmüşdür — köç edən ailələr respublikanın müxtəlif ərazilərində, əsasən yataqxana, sanatoriya və inzibati binalarda müvəqqəti məskunlaşmış sakinlərdən ibarətdir. Digər köç karvanları Xankəndinin Kərkicahan qəsəbəsinə, eləcə də Xocalı və Ağdərə rayonlarının müxtəlif kəndlərinə yönəldilmişdir.

Böyük Qayıdış proqramının hədəfləri

Prezident İlham Əliyev 2024-cü il fevralın 14-də keçirilən andiçmə mərasimində Böyük Qayıdış proqramının I mərhələsinin 2026-cı ilə qədər tamamlanacağını və bu mərhələdə yüz qırx min məcburi köçkünün Qarabağ və Şərqi Zəngəzura qayıdacağını bildirmişdir. Hazırda Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun altı şəhərinə köç prosesi davam etməkdədir.

Transformativ inkişaf laboratoriyası

Xankəndi postmünaqişə kontekstində yalnız azad edilmiş şəhər deyil, "yaşıl enerji", ağıllı infrastruktur və multikultural irsin sintez edildiyi transformativ inkişaf modeli kimi təqdim edilir — Dünya Bankı, Asiya İnkişaf Bankı və Avropa Yenidənqurma Bankının sərmayələri, eləcə də Türk Dövlətləri Təşkilatının mədəni-ticarət təşəbbüsləri bu prosesə töhfə verir.

Simvolik idman hadisəsi

2023-cü il dekabrın 21-də Xankəndi şəhər stadionunda "Qarabağ" FK ilə "MOİK Bakı" FK arasında oyun keçirilmişdir — bu, işğaldan azad edilmiş Azərbaycan ərazilərindəki ilk futbol qarşılaşması olaraq tarixə düşmüşdür.