Xətai rayonu — Şah İsmayıl Xətainin adını daşıyan sənaye rayonu

Xətai rayonu — Bakı şəhərinin mərkəzi hissəsindəki inzibati rayonlardan biridir. Rayon Nizami, Nərimanov, Suraxanı, Səbail və Nəsimi rayonları ilə həmsərhəd olub, otuz bir nöqtə altı kvadratkilometr ərazini əhatə edir. Rayonun adı Azərbaycan ədəbiyyatının və siyasi tarixinin böyük simalarından biri olan Şah İsmayıl Xətainin şərəfinə qoyulmuşdur.

Adının dəyişdirilmə tarixi

Rayon 1904-cü ildə Zavodskaya, 1920-ci ildən Fabrik-zavodu rayonu, 1932-ci ildən isə Şaumyan adını daşımışdır. 1981-ci ildə rayondan bir hissə ayrılaraq Nizami rayonu yaradılmış, 1990-cı il yanvarın 5-dən isə mövcud Xətai adını almışdır.

Əhmədli qəsəbəsinin tarixi

Rayon ərazisindəki Əhmədli qəsəbəsi qədim Bakıətrafı qırx kənddən biridir və tarixi üç mərhələyə bölünür. İlk mərhələ XI əsrin ortalarında, Şirvanşahlar dövlətinin Səlcuq imperiyasının təsirinə düşdüyü dövrdə başlamışdır — Sultan Toğrul bəyin hakimiyyəti zamanı Abşeron yarımadasına köçən səlcuq tayfaları arasındakı qardaşlar Əhməd və Mahmudun əfsanəsi kəndin adının mənşəyini izah edir.

Sənaye tarixi

Xətai rayonunun inkişafı çar Rusiyası dönəmində Bakıda başlayan neft bumu ilə sıx bağlıdır — rayon sovet dövründə neft emalı və digər sənaye müəssisələrinin cəmləşdiyi əsas ərazilərdən birinə çevrilmişdir. Bu sənaye irsi rayonun bu günkü infrastrukturunda hələ də özünü göstərir.

Dövlət əhəmiyyətli qurumlar

Rayon ərazisində Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi, Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi, Bakı şəhər Baş Polis İdarəsi, Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanası, Respublika Perinatal Mərkəzi, AFFA, Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi lisey və Heydər Əliyev adına Ali Hərbi Məktəb kimi respublika əhəmiyyətli qurumlar yerləşir — bu, rayonu paytaxtın inzibati-idarəçilik fəallığının mühüm mərkəzlərindən birinə çevirir.

İdarəçilik strukturu

Xətai Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısı yanında 1999-cu il Prezident Fərmanına uyğun olaraq Şura yaradılmışdır — bu Şura ayda bir dəfədən az olmayaraq iclas keçirir, qərarları tövsiyə xarakteri daşıyır və protokolla rəsmiləşdirilir.

Xətai rayonu bu gün

Müasir Xətai rayonu ərazi və sənaye infrastrukturuna görə Bakının ən böyük rayonlarından biri statusunu qoruyur — sovet dövrünün izlərini daşıyan zonalarla müasir şəhərsalma nümunələrinin yanaşı mövcudluğu rayonun çoxqatlı inkişaf modelini əks etdirir.