Yasamal: Bakının mərkəzi rayonu

Yasamal rayonu — Bakı şəhərinin mərkəzi rayonlarından biri olub, şəhərin qərb hissəsini təşkil edir. Rayon cənubdan Səbail, qərbdən Qaradağ, şimaldan Binəqədi və şərqdən Nəsimi rayonları ilə həmsərhəddir. Ərazisi on altı nöqtə iyirmi iki kvadratkilometrdir.

Adının etimologiyası

"Yasamal" sözünün mənşəyi barədə bir neçə versiya mövcuddur. Bir ehtimala görə, söz "yüksəklik, hündürlük" mənasını daşıyır. Digər rəvayətə görə isə, indiki Texniki Universitetdən "Olimp" mağazasına qədər olan ərazidə mal-heyvan saxlanılmış — dağlılar bir-birindən "hara gedirsən?" soruşduqda, "yasa mal almağa gedirəm" cavabı verilir, bu ifadədən "Yasamal" sözü yaranmışdır.

İnzibati tarixi

Rayon inzibati ərazi vahidi kimi 1932-ci ildə yaradılmış, əvvəlcə "Oktyabr rayonu" adlandırılmışdır. Azərbaycan Ali Sovetinin Milli Şurasının 1992-ci il aprelin 29-da qəbul etdiyi qərarla rayon "Yasamal" adını almışdır.

20 Yanvar faciəsindəki rolu

1920-ci ildə Şərqin ilk Demokratik Cümhuriyyətini devirmək üçün Qızıl Ordu "qırmızı terror"unu məhz "Qızıl Ordu" dairəsində — indiki Yasamal ərazisində — gerçəkləşdirmişdir. 1990-cı il 20 Yanvar faciəsi zamanı Bakı əhalisi öncə bu ərazidə güllə-boran edilmişdir. Bu tarixi hadisəyə görə İstiqlal Şəhidləri adına ilk abidə də Yasamal rayonunda ucaldılmışdır.

Elm-təhsil mərkəzi statusu

Rayon ərazisində səkkiz ali təhsil müəssisəsi, beş orta ixtisas təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir — bu, Yasamalı Bakının elm-təhsil mərkəzi statusuna gətirmişdir. Mövlana Məhəmməd Füzuli, Cəfər Cabbarlı, Mikayıl Müşfiq, Hüseyn Cavid kimi görkəmli ədəbiyyat və mədəniyyət xadimləri Yasamalla bağlı olmuşlar.

Nəqliyyat infrastrukturu

Bakı Metropolitenin "Nizami", "Elmlər Akademiyası", "İnşaatçılar" və "20 Yanvar" stansiyaları rayon ərazisindədir. Rayondan cənubdan "Qurd qapısı" və Badamdar qəsəbəsi vasitəsilə Bakı-Qazax və Bakı-Astara magistrallarına çıxış vardır.

Əhalisi və mədəni obyektlər

Rayonun əhalisi iki yüz qırx doqquz min üç yüz otuz beş nəfərdir — bunlardan on bir işğal olunmuş rayondan olan dörd min üç yüz dörd ailə (on altı min bir nəfər) məcburi köçkün statusunda qeydiyyatdan keçmişdir. Rayon ərazisində Cavid parkı, Bayraq meydanı parkı, İzmir parkı və Sevil Qazıyeva parkı, eləcə də Təzə Pir məscidi kimi mühüm mədəni-dini obyektlər yerləşir.