"İnancı olmayan filosof ola bilməz" | Elm və din arasında ziddiyyət nə vaxt yaranır? - AMİN

“Amin” verilişinin yeni buraxılışında filosof, Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, professor Səlahəddin Xəlilovla fəlsəfə, istedad və inamın mahiyyəti müzakirə olunub.

Səlahəddin Xəlilov bildirib ki, filosof olmaq üçün əsas şərt fitri istedaddır:

“Mənə elə gəlir ki, filosof olmaq üçün əlavə heç nə lazım deyil. Çünki doğuluşdan kimdə filosofluğun rüşeyimi yoxdursa, ona nə qədər əlavə “su töksən”, o qab dolmayacaq. Yəni təməl olmalıdır. Bu, Allah vergisidir, istedaddır. Hər kəsə bir istedad verilir və fəlsəfə təkcə ağılla deyil, ağıl ilə qəlbin vəhdətindən yaranır. Qəlb təmiz saxlanmalıdır. Əgər qəlb “paslanıbsa”, sonradan fəlsəfəni bilik kimi öyrətmək olar, amma daxili fəlsəfi təfəkkürü üzə çıxarmaq mümkün deyil”.

Professor həmçinin Azərbaycan fəlsəfi irsinin zənginliyinə toxunub. O qeyd edib ki, ölkəmizdə filosof yoxdur deyənlər yanılır:

“Dünyanın ən böyük və ilk filosoflarından biri azərbaycanlı Zərdüştdür. Orta əsrlərə gəldikdə isə Nizami fəlsəfəsi, sufi və işraqilik kimi təlimlər var. Bu ideyalar Azərbaycan fəlsəfi düşüncəsinin təməlini təşkil edir və kökləri Zərdüştdən gəlir”.

Səlahəddin Xəlilov inam və şübhə məsələsinə də aydınlıq gətirib. Onun sözlərinə görə, inamsız nə filosof, nə də alim olmaq mümkündür:

“İnanmayan adam filosof ola bilməz. Hətta alim də ola bilməz. Baxmayaraq ki, elmi düşüncədə şübhənin rolu böyükdür, amma elm yalnız şübhə üzərində qurula bilməz. Əvvəl inam, sonra şübhə gəlməlidir. Ümumiyyətlə, həyatda hər şey qütblərin tarazlığı ilə mümkündür. Yalnız şübhə və ya yalnız inam üzərində elm yarana bilməz”.