Ağlasığmaz zəlzələ şəhəri batırdı, Vay Dərəsi yarandı | QƏRBİ AZƏRBAYCAN XRONİKASI

“Qərbi Azərbaycan Xronikası” layihəsi çərçivəsində “Qafqazın İsveçrəsində qıpçaq-xristian izləri” adlı veriliş efirə gedib.

Verilişdə tanınmış jurnalist, tənqidçi və tədqiqatçı-yazıçı, kimya üzrə fəlsəfə doktoru Nazir Əhmədli Qafqazın İsveçrəsi adlanan Dərələyəzin tarixindən, bu mahalın türk adları və izlərindən, eləcə də ermənilərin Dərələyəzə köçürülməsindən söz açır.

Süjetdə “Vay dərəsi”nin yaranması, qədim Moz şəhərinin zəlzələdən batmasından danışılır, erməni tarixinin atası Movses Xorenatsinin 9-cu əsrə aid olmasının sübuta yetirildiyi bildirilir.

Qeyd olunur ki, ermənilər bu ərazini “Vayotdzor” adlandırırlar, bu sözü “vay” sözünə “dərə” mənasını verən “dzor” sözünü artırmaqla düzəldiblər, yəni “Vay dərəsi”.

Tarixi qaynaqlara görə, karvan yollarının üstündə yerləşən və orta əsrlər üçün böyük rəqəm hesab olunan 10 min nəfər əhalisi olan Moz şəhəri 735-ci ildə zəlzələ nəticəsində dağılıb, burada o qədər əhali ölüb ki, sağ qalanların ah-naləsi ərşə bülənd olub. O vaxtdan da bu dərənin adı “Vay dərəsi” kimi yaddaşlarda qalıb.

Sonda ölkəmizdə nəşr edilən Rusiya imperiyasının Azərbaycan xanlıqlarını işğalından sonra tərtib olunmuş “Kameral təsvir” sənədlərində əks olunan maraqlı məlumatlardan danışılır, ermənilərin Qərbi Azərbaycanda yerli azərbaycanlı əhaliyə qarşı həyata keçirdiyi məkrli planlara aydınlıq gətirilir.