Amerika Erməniləri Milli Komitəsi (ANCA) - ABŞ-dakı ən nüfuzlu erməni lobbi təşkilatı

Amerika Erməniləri Milli Komitəsi (Armenian National Committee of America, ANCA) Vaşinqtonda yerləşən erməni-amerikalı ictimai-siyasi təşkilatdır. Özünü "ən böyük və ən nüfuzlu erməni-amerikalı ictimai təşkilat" kimi təqdim edir. Azərbaycan mənbəyi "Azernews" onu ABŞ-ın ən güclü erməni lobbi qrupu adlandırır. İcraçı direktoru Aram Hamparian, Hökumətlə Əlaqələr direktoru Tereza Yerimyan, Siyasət direktoru Aleks Qalitskidir. Raffi Hamparian 2022-ci ildə təşkilatın sədri vəzifəsində göstərilib.

907-ci düzəliş kampaniyası

ANCA onilliklər boyu "Azadlığa Dəstək Aktı"nın 907-ci düzəlişinin tam tətbiq olunmasını və Azərbaycana hərbi yardımın dayandırılmasını tələb edir. Təşkilat bu düzəlişin ləğv edilməsinə qarşı çıxır, prezidentin icazə (waiver) imtina səlahiyyətinin ləğv edilməsini və ya ciddi məhdudlaşdırılmasını istəyir. Bu məqsədlə anca.org/907 internet kampaniyası aparılır. Azernews yazır ki, ANCA-nın şəbəkəsi 907-ci düzəlişi otuz ildən çox saxlayıb, dörd ardıcıl administrasiya ona baxmayaraq imtinadan istifadə edib.

2026-cı il hadisələri

2026-cı il avqustun 6-da ANCA Tramp administrasiyasının 907-ci düzəlişdən imtinanı uzatmaq niyyətini pislədi. Dövlət Departamentinin Qanunvericilik İşləri üzrə böyük rəsmisi "907-ci düzəlişdən imtinanın uzadılması" adlı müəyyənləşdirməni Senatın Xarici Əlaqələr Komitəsinə göndərib. Hamparian Azərbaycanı "erməni girovlarını saxlayan, erməni ərazisini işğal edən, xristian kilsələrini buldozerlə dağıdan və Artsaxa qayıdışa mane olan rejim" adlandırıb. Bu ifadələr ANCA-nın mövqeyidir. Azərbaycan hökuməti "girov", "soyqırım" və "etnik təmizləmə" xarakteristikalarını rədd edir, tutulan şəxslərin ağır cinayət ittihamları ilə mühakimə edildiyini bildirir.

ANCA "ARMENIA Security Partnership Act" (H.R.6840) qanun layihəsini dəstəkləyir. Layihəni Nümayəndələr Palatasının üzvləri Qas Bilirakis (Respublikaçı) və Frank Pallone (Demokrat) təqdim ediblər. Layihə Azərbaycan Ermənistan ərazisindən qüvvələrini çıxarmayana, bütün erməni "girovlarını" azad etməyənə, Ermənistana qarşı düşmənçiliyi dayandırmayana və Artsaxdan məcburən köçmüş ermənilərin qayıdış hüququnu tanımayana qədər prezidentin imtinanı yenidən verməsini qadağan edəcək.

Azərbaycan mənbəyinin təsviri

"Azernews" 2026-cı il iyunun 25-də yazıb ki, ANCA nümayəndələri Bakıda həbsdə olan şəxslərin şəkilləri olan köynəklərlə mətbuat konfransı keçiriblər və Hamparian Ermənistan-Azərbaycan sülh razılaşmasını "etnik təmizləmənin möhkəmləndirilməsi və yeni müharibəyə hazırlıq" adlandırıb. Eyni mənbəyə görə, Ermənistan hökuməti sazişi təsdiq edib, seçkilərdən sonra yenidən vəzifədə təsdiqlənən Baş nazir isə onu "əbədiliyə və erməni xalqının inkişafına doğru ilk addım" adlandırıb. Mənbə həmçinin 907-ci düzəlişlə bağlı düzəlişin Nümayəndələr Palatasının Xarici İşlər Komitəsində 26-24 səslə rədd edildiyini və Trampın həmin gün imtinanı elan etdiyini yazır. Bu məlumatı müstəqil mənbədən təsdiq edə bilmədim.

Seçki siyasəti

ANCA 2026-cı il iyulun 20-də Respublikaçı konqresmen Mayk Loulerin yenidən seçilməsini dəstəklədiyini bildirib və erməni-amerikalıların sayının iki milyon olduğunu və aralıq seçkilərdə həlledici rol oynaya biləcəyini vurğulayıb. Təşkilat 2025-ci ilin yanvarında 119-cu Konqresdə altı əsas prioritetini təqdim edib və 907-ci düzəlişin ciddi tətbiqini ilk sıraya qoyub.