Əbu Məhəmməd əl-Colani — HTŞ liderindən Suriya prezidentinə

Əhməd Hüseyn əş-Şara — daha çox "Əbu Məhəmməd əl-Colani" təxəllüsü ilə tanınan, 1982-ci ildə anadan olmuş Suriya siyasətçi və sabiq silahlı qruplaşma liderdir. O, 2025-ci ildən Suriyanın keçid dövrü prezidenti vəzifəsini icra edir — bu, onun uzun illər davam edən silahlı müxalifət fəaliyyətindən dövlət başçılığına keçidinin son mərhələsini təşkil edir.

Heyət Təhrir əş-Şamın rəhbərliyi

Şara Suriya vətəndaş müharibəsi dövründə İdlib bölgəsində üstünlük təşkil edən silahlı islamçı qruplaşma Heyət Təhrir əş-Şamın (HTŞ) qurucusu və liderı olmuşdur — bu təşkilat qərb dövlətləri tərəfindən uzun müddət terror təşkilatı kimi qeydə alınmışdır. HTŞ İdlib vilayətinin əhəmiyyətli hissəsində de-fakto idarəçilik strukturları qurmuşdur.

2024-cü il dekabr çevrilişi

2024-cü il dekabrın 8-də Şaranın rəhbərlik etdiyi HTŞ başda olmaqla müxtəlif üsyançı qüvvələr Dəməşqə doğru sürətli hərbi irəliləyiş həyata keçirərək prezident Bəşər Əsədin iyirmi dörd illik hakimiyyətinə son qoymuşlar — Əsəd Moskvaya qaçmışdır.

Keçid dövrü liderliyi

Hakimiyyəti ələ aldıqdan sonra Şara özünü mülayim, milli birlik və dövlət institutlarının bərpasına yönəlmiş lider kimi təqdim etməyə çalışmışdır — o, ictimai çıxışlarında hərbi geyimdən sivil geyimə keçmiş, beynəlxalq media və dövlət başçıları ilə görüşlərdə diplomatik dil işlətməyə üstünlük vermişdir.

Beynəlxalq münasibətlər

Şaranın hökuməti bir sıra region dövlətləri — Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə, Qətər — ilə diplomatik-iqtisadi əlaqələr qurmağa çalışmışdır. 2025-ci ilin iyulunda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Bakıda imzalanan enerji sazişi bu diplomatik açılışın bir hissəsi olmuşdur. Rusiya prezidenti Putinlə Kremldə keçirilən görüş isə Suriyanın Moskva ilə əlaqələrini davam etdirmə niyyətini göstərmişdir.

Daxili çətinliklər

Şaranın hakimiyyəti ölkənin dərin sektant-etnik bölünmələri, şimal-şərqdəki kürd nəzarətli SDF qüvvələri ilə münasibətlər və davam edən təhlükəsizlik insidentləri (Dəməşqdəki bomba partlayışları kimi) ilə üzləşmişdir. O, ölkənin ilk parlament sessiyasının keçirilməsini bu bölgələrdəki vəziyyətin normallaşmasından asılı etmişdir.

Keçmişin kölgəsi

Şaranın HTŞ liderliyi dövründəki fəaliyyəti — o cümlədən qrupun keçmiş əl-Qaidə ilə əlaqələri — beynəlxalq ictimaiyyətdə davam edən şübhə və müzakirə mövzusu olaraq qalır, baxmayaraq ki, bir sıra Qərb dövləti onunla praqmatik diplomatik əlaqə qurmağa üstünlük vermişdir.