Əmək pensiyası: staja əsaslanan aylıq ödəniş

Əmək pensiyası — Azərbaycan Respublikasında "Əmək pensiyaları haqqında" Qanuna əsasən təyin edilən, üç əsas istiqaməti əhatə edən dövlət sosial sığorta ödənişidir — yaşa görə, əlilliyə görə və ailə başçısını itirməyə görə əmək pensiyası. Bu pensiyalar Dövlət Sosial Müdafiə Fondu (DSMF) və DOST mərkəzləri vasitəsilə həyata keçirilir.

Yaş həddi tələbləri

2025-ci il iyulun 1-dən 2026-cı il iyulun 1-dək dövrdə kişilər üçün pensiya yaşı 65, qadınlar üçün isə 64 yaş 6 ay təşkil edir — bu yaş həddi tədricən yüksəldilməkdədir. Pensiya hüququnun yaranması üçün ümumi sığorta stajı 25 il olmalıdır, bu stajın 2006-cı il yanvarın 1-dək olan hissəsi 2019-2025-ci illərdə 25 il, 2026-cı ildə isə 24 il hesablanacaqdır.

Hesablama düsturu

Yaşa görə əmək pensiyası sığorta hissəsi (SH) və yığım hissəsindən (YH) ibarətdir — sığorta hissəsi fərdi hesabda toplanmış pensiya sığorta kapitalının (PSK) gözlənilən pensiya ödənişi müddətinin ay sayına (T) bölünməsi ilə müəyyən edilir. Fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmadıqda pensiya hüququ yaranır.

Minimum pensiya kapitalı tələbi

2025-ci il fevralın 1-dən yaşa görə pensiyanın təyin olunması üçün tələb olunan minimum pensiya kapitalı 46.080 manat təşkil edir — bu rəqəm gözlənilən pensiya ödəniş müddətinin ay sayı (144) ilə minimum əmək pensiyasının məbləğinin (320 manat) hasilindən əldə edilir.

Elektron təyinat sistemi

2019-cu ilin yanvarından qanunvericilikdə edilən dəyişikliklə pensiyalar, pensiya hüququ yaranan şəxsin heç bir müraciəti olmadan, sənəd təqdim etmədən, elektron qaydada avtomatik təyin edilir — şəxsə pensiyanın təyin olunması, məbləği və bank filialı barədə SMS, email və ya rəsmi məktubla məlumat verilir.

Güzəştli şərtlər

Əlilliyi olan uşağı böyüdən analara güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ tanınır — uşağın əlilliyi on səkkiz yaşınadək müəyyən edildikdə ananın yaş həddi beş il azaldılır. Yaşa görə əmək pensiyası hüququ yaranmayan, əmək qabiliyyəti olmayan işsiz şəxslər isə "Sosial müavinətlər haqqında" Qanuna əsasən yaşa görə sosial müavinət almaq hüququna malikdirlər.