Məsud Pezeşkian 1954-cü il sentyabrın 29-da İranın şimal-qərbindəki Məhabad şəhərində anadan olub. Peşəkarlığı üzrə ürək cərrahı, tibb elmləri doktoru olan Pezeşkian illər boyu ölkənin səhiyyə sistemi rəhbər vəzifələrində çalışmışdır. Onun bioqrafiyası — dini-siyasi istiqamətdən kənar, iranistanlıq siyasətçilər üçün nadir hal — ölkənin ali icra hakimiyyəti vəzifəsinə yüksəlmiş şəxsdən söz açır.
Siyasətə gəlişi
Pezeşkian siyasi karyerasına 1990-cı illərdə başlamış, tibbi praktikanı dövlət vəzifələri ilə birləşdirmişdir. 2001-2005-ci illərdə islahatçı Məhəmməd Xatəminin hökumətində səhiyyə naziri postunu icra etmişdir. 2008-ci ildən müntəzəm olaraq İran parlamentinə — Məclisə — Təbriz şəhərindən seçilərək İran siyasətinin islahatçı qanadını təmsil etmişdir.
2024-cü il prezident seçkiləri
2024-cü ilin mayında prezident Əbrahim Rəisinin aviaqəza nəticəsində həlak olmasından sonra İranda fövqəladə prezident seçkiləri elan edilmişdir. Pezeşkian Gözətçilər Şurası tərəfindən qatılmasına icazə verilən yeganə islahatçı namizəd olmuşdur. İkinci turda o, mühafizəkar Səid Cəlilini məğlub edərək təxminən əlli dörd faiz səs toplamışdır. Onun qələbəsi Qərblə dialoq tərəfdarları arasında ehtiyatlı optimizm doğurmuşdur.
Prezidentlik və çağırışlar
Pezeşkian İranın beynəlxalq təcridini yumşaltmaq, nüvə proqramı üzrə danışıqları bərpa etmək və ölkə daxilində sosial məhdudiyyətləri yumşaltmaq vədləri ilə hakimiyyətə gəlmişdir. Lakin prezidentin real səlahiyyətləri İran sistemində məhdud qalır — ali rəhbər Əli Xamenei əsas strateji istiqamətlər üzərində nəzarəti öz əlində saxlayır. 2024-cü ilin iyulunda İsmail Haniyanın onun inauqurasiya günündə Tehranda öldürülməsi və sonrakı Yaxın Şərqdəki gərginliyin artması dərhal diplomatik dönüşün ehtimalını sorğuya çəkmişdir.