Müstəqil Dövlətlər Birliyi: postsovet əməkdaşlıq formatı

Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB) — 1991-ci il dekabrın 21-də Alma-Ata Bəyannaməsi ilə yaradılan, keçmiş Sovet İttifaqı respublikalarını birləşdirən regional təşkilatdır. Təşkilatın fəaliyyəti 1993-cü il yanvarın 22-də qəbul edilmiş Nizamnaməyə əsaslanır — MDB üzv dövlətləri hüquqi baxımdan müstəqil və bərabərhüquqlu subyektlər kimi fəaliyyət göstərirlər. 1994-cü ildə üzv dövlətlər uti possidetis juris prinsipini keçmiş SSRİ sərhədlərinə tətbiq etməyi təsdiqləyən, suverenliyə, ərazi bütövlüyünə və sərhədlərin toxunulmazlığına hörmət göstərilməsini vurğulayan Bəyannaməni imzalamışlar.

Azərbaycanın MDB ilə əlaqələrinin tarixi

Azərbaycan Universitetinin akademik araşdırmasına görə, ölkənin 1993-2003-cü illər dövründə MDB çərçivəsindəki xarici siyasət strategiyaları Ümummilli Lider Heydər Əliyev hakimiyyəti dövründə formalaşmışdır — bu dövrdə iqtisadi əməkdaşlıq imkanları, təhlükəsizlik məsələlərinə yanaşmalar və Ermənistanın təcavüzkar siyasəti fonunda Azərbaycanın maraqlarının müdafiəsi əsas diplomatik prioritetlər olmuşdur.

Sədrlik rotasiyası

MDB sədrliyi üzv dövlətlər arasında illik rotasiya prinsipi ilə keçir — 2024-cü ildə Rusiya, 2025-ci ildə Tacikistan sədrliyi öz üzərinə götürmüşdür. Baş nazir Əli Əsədov Moskvada keçirilən MDB Hökumət Başçıları Şurasının iclaslarında Rusiyanın uğurlu sədrliyini təbrik etmiş, Tacikistana gələn il üçün uğurlar arzulamışdır.

Laçının "Birliyin mədəniyyət paytaxtı" statusu

MDB Dövlət Başçıları Şurasının qərarına əsasən, işğaldan azad edilmiş Azərbaycanın Laçın şəhəri 2025-ci ildə "Birliyin mədəniyyət paytaxtı" elan edilmişdir. Əli Əsədov bunu "Birliyin mədəniyyət paytaxtları" dövlətlərarası proqramı çərçivəsindəki əməkdaşlığın nümunəsi kimi xarakterizə edərək, möhtəşəm təbiətə və çoxəsrlik tarixə malik Laçında həyatın bərpasına yönəlmiş irimiqyaslı infrastruktur və sosial layihələrin sürətlə həyata keçirildiyini vurğulamışdır.

Humanitar əməkdaşlıq proqramı

MDB Hökumət Başçıları Şurasının iclasında 2025-2026-cı illər üçün Humanitar Əməkdaşlıq sahəsində Prioritet Tədbirlər Planı təsdiqlənmişdir — bu, iqtisadiyyat, nəqliyyat, maliyyə-büdcə məsələləri daxil olmaqla iyirmiyə yaxın bənddən ibarət geniş gündəliyin bir hissəsini təşkil etmişdir.

Beynəlxalq qurumların Bakıya səfərləri

MDB-yə üzv ölkələrin Gömrük Xidməti Rəhbərləri Şurasının 65-ci iclası Bakıda keçirilmişdir — MDB İcraiyyə Komitəsinin sədr-icra katibi Sergey Lebedev Azərbaycanın bu tədbiri yüksək səviyyədə təşkil etməsinə görə Prezident İlham Əliyevə minnətdarlığını bildirmişdir.

Digər çoxtərəfli platformalarla paralellik

Azərbaycanın MDB çərçivəsindəki iştirakı ölkənin Avrasiya İqtisadi Şurası, İslam İnkişaf Bankı Qrupu və digər beynəlxalq maliyyə-iqtisadi platformalardakı geniş çoxtərəfli diplomatiyası ilə paralel davam edir — bu, Azərbaycanın müxtəlif regional inteqrasiya formatlarında balanslaşdırılmış iştirak strategiyasının nümunəsidir.