Nigeriya: Afrikanın ən böyük iqtisadiyyatlı ölkəsi

Nigeriya — Qərbi Afrikanın ən çox əhaliyə malik dövləti, qitənin bütövlükdə də ən böyük iqtisadiyyatlarından biridir. Yüz iyirmi milyondan artıq əhaliyə malik olan ölkə, iki yüzdən çox etnik qrupun və müxtəlif dini icmaların birgə mövcud olduğu misilsiz mürəkkəbliyə malikdir.

Kolonial irs və müstəqillik

Nigeriya Britaniya müstəmləkəçiliyinin süni şəkildə birləşdirdiyi, tarixən müxtəlif dövlət qurumlarına və mədəniyyətlərə malik ərazilərin birləşməsindən yaranmışdır — bu tarixi fakt müstəqillikdən sonrakı dövrün əsas siyasi çağırışlarının kökündə dayanır. 1960-cı ildə müstəqillik qazanan ölkə qısa müddət sonra 1967-1970-ci illər arasında Biafra vətəndaş müharibəsini yaşamışdır — bu münaqişə milyonlarla insanın həyatına, əsasən aclıq nəticəsində, son qoymuşdur.

Neft gəlirləri və "neft lənəti"

Nigeriya Afrikanın ən böyük neft istehsalçılarından biridir — bu resurs dövlət büdcə gəlirlərinin əhəmiyyətli hissəsini təşkil edir. Bununla belə, ölkə klassik "neft lənəti" fenomeninin — resurs zənginliyi ilə yayılmış yoxsulluğun, korrupsiyanın və institusional zəifliyin eyni zamanda mövcudluğunun — xarakterik nümunəsi sayılır. Niger deltasındakı neft hasilatı regional ekoloji çirklənmə və yerli icmaların gəlirdən bərabər faydalanmaması ilə bağlı davamlı gərginlik mənbəyi olmuşdur.

Etnik-dini bölünmə

Nigeriya ölkənin şimalındakı əsasən müsəlman icmaları ilə cənubundakı əsasən xristian icmaları arasındakı fərqlə səciyyələnir — bu bölünmə siyasi hakimiyyət uğrunda mübarizədə mühüm amil olaraq qalır. Prezidentlik postunun ənənəvi olaraq şimal və cənub arasında rotasiya edilməsi bu balansı qorumaq cəhdinin institusional təzahürüdür.

Boko Haram və təhlükəsizlik böhranı

Ölkənin şimal-şərqində fəaliyyət göstərən radikal islamçı hərəkat Boko Haram onilliklər boyu regional təhlükəsizliyə ciddi təhdid yaratmışdır — məktəb hücumları, qız uşaqlarının oğurlanması və kütləvi zorakılıq bu hərəkatın fəaliyyətinin əsas xarakteristikaları olmuşdur. Bu təhlükəsizlik böhranı milyonlarla insanın yerdəyişməsinə səbəb olmuş, regional humanitar krizisin əsas mənbələrindən birinə çevrilmişdir.

Laqos və iqtisadi potensial

Laqos — ölkənin ən böyük şəhəri və qitənin ən sürətlə böyüyən meqapolislərindən biri — Afrika texnologiya sənayesinin yeni mərkəzlərindən biri kimi çıxış edir. Bu iqtisadi dinamika Nigeriyanın demoqrafik potensialının — dünyanın ən gənc əhalisindən birinə malik olmasının — gələcəkdə qitə iqtisadiyyatında əhəmiyyətli rol oynaya biləcəyinə işarə edir.