Alp dağları — Orta Avropada yerləşən, qitənin ən böyük və ən məşhur dağ silsiləsidir. Dağlar İsveçrə, Şimali İtaliya, Fransa, Sloveniya, Avstriya, Almaniyanın cənubu və Lixtenşteynin ərazisini əhatə edərək iki yüz min kvadratkilometrlik sahəyə yayılır.
Coğrafi mövqeyi
Alp dağları coğrafi olaraq 44°-48° şimal enlikləri və 5°-18° şərq uzunluqları arasında yerləşir. Silsilə şərqdən qərbə səkkiz yüz kilometrlik qövs boyunca uzanır, eni isə iki yüz kilometrə çatır. Zirvələrin orta hündürlüyü iki min beş yüz metrdir.
Struktur bölgüsü
Alp dağları özündə Qərb, Orta və Şərq Alplərini birləşdirir. Qərb Alp silsiləsindəki Marittim, Kottian, Dofin, Qrayan və Pennin Alpləri ən mühümlərindəndir. Marittim Alpləri Rivyera sahilləri boyunca üç min metrdən yüksək zirvələrə malikdir.
Ən yüksək zirvə — Mon-Blan
Fransa və İtaliyanın birləşdiyi qərb ucunda yerləşən qarla örtülü Mon-Blan zirvəsi dəniz səviyyəsindən dörd min səkkiz yüz metrdən artıq hündürlükdə olub, Qitə Avropasının (Balkanlar istisna olmaqla) ən yüksək nöqtəsidir. Pennin Alplərinin digər ucundakı Monte-Roza dörd min altı yüz otuz dörd metr, İsveçrə-İtaliya sərhədindəki Matterhorn isə dörd min dörd yüz yetmiş səkkiz metr yüksəklikdədir.
Davamı və genişlənməsi
Alp dağları İtaliyanı başdan-başa keçən Apenin dağları, Sloveniya-Xorvatiya sahili boyunca uzanan Dinar Alpləri, Balkan və Karpat dağları ilə davam edir. Bəzi fasilələrlə Anadoludakı Toros dağları vasitəsilə İrana, oradan isə Mərkəzi Asiyaya qədər uzanır.
İqlimi və ekosistemi
Okean və qurunun küləklərinin kəsişməsində yerləşən Alplərdə iqlim ümumilikdə mülayimdir, lakin yer və hündürlükdən asılı olaraq fərqli şərait yaranır. Ən çox yağıntı Kony bölgəsində (üç min millimetr) qeydə alınır, iki min doqquz yüz metrdən yuxarı ərazilərdə isə davamlı qar örtüyü mövcuddur. Zəngin bitki örtüsü — iki min yüz metrdən yuxarıda belə çiçəkli bitki növlərinə rast gəlinir.
Turizm və iqtisadi əhəmiyyəti
Alp dağları qış idmanı (xizək, snoubord), dağçılıq, təbiət gəzintiləri və yay turizmi üçün ideal şərait yaradır — turizm, kənd təsərrüfatı (xüsusilə süd məhsulları) və hidroelektrik enerji istehsalı bölgənin əsas iqtisadi fəaliyyət sahələridir. Şamoni və Dolomit dağları kimi məkanlar hər il milyonlarla turisti cəlb edir.
Ekoloji çağırışlar
Alplərin buzlaqlarının əriməsi qlobal istiləşmənin ən aydın göstəricilərindən biri sayılır — bu proses şirin su ehtiyatlarına, kənd təsərrüfatına və yerli ekosistemlərə birbaşa təsir göstərir, bioloji müxtəlifliyi təhdid edir.