#Pəncab
Pəncab — Hind-Pakistan sərhədində ikiyə bölünmüş tarixi region
Pəncab (Punjab) Cənubi Asiyada, Hind çayı hövzəsində yerləşən tarixi regiondur. Adı farsca “beş çay” mənasını verir. Region 1947-ci ildə Hindistan və Pakistan arasında bölünüb. Hindistanın Pəncab ştatı və Pakistanın Pəncab əyaləti müstəqil inzibati vahidlərdir. Qədim dövrdə Hind vadisi sivilizasiyasının məskəni olub, Makedoniyalı İskəndərin və Maurya imperiyalarının sərhəd bölgəsi kimi tanınıb.
Pakistan Pəncabı
Pakistan Pəncabı ölkənin ən çox əhalisi olan əyalətidir, təxminən 150 milyon nəfər yaşayır, ölkənin əsas buğda istehsalçısıdır. Əyalətin baş naziri Maryam Nəvaz Şərifdir. Paytaxtı Lahordur.
Hindistan Pəncabı
Hindistan Pəncabının əhalisi 27 milyondan çoxdur, 23 rayondan ibarətdir və əhaliyə görə Hindistanın 16-cı ştatıdır. Baş nazir Baqvant Mann (“Aam Aadmi” Partiyası) vəzifədədir. Ştatın ÜDM-i 2026-cı il üçün təxminən 8,02 trilyon rupi (86 milyard dollar), adambaşına ÜDM təxminən 2800 dollardır və ştat Hindistanın 15-ci ən böyük iqtisadiyyatıdır.
2025-ci il sel fəlakəti
2025-ci ilin avqust-sentyabr aylarında hər iki Pəncab tarixi selə məruz qalıb. Hindistan Pəncabında sel 1988-ci ildən bəri ən ağır nəticəli sel sayılıb, Sutləc, Beas və Ravi çaylarının daşması ilə baş verib, təxminən 60 nəfər həlak olub. Baş nazir Mann Daxili İşlər naziri Amit Şahla görüşdən sonra ziyanın təxminən 13 800 kror rupi (20 000 krora qədər artması mümkün) olduğunu, 2300-dən çox kəndin su altında qaldığını, təxminən 5 lakh (500 min) insanın evsiz qaldığını, 3200 məktəbin və 8500 kilometr yolun zədələndiyini bildirib. Pakistan Pəncabında əyalət hakimiyyəti bunu əyalət tarixinin ən böyük seli adlandırıb. Sutləc, Ravi və Çenab çaylarında daşqın nəticəsində 1,46 milyon nəfər 1692 kənddə zərər görüb, bir hesabatda 17 nəfərin həlak olduğu bildirilib, 481 min nəfər və 405 min mal-qara təxliyə edilib, sonradan təsirə məruz qalanların sayı 2 milyona yaxın göstərilib. Maryam Nəvaz Ravi çayında Hindistan tərəfindən su anbarlarının açılmasının böhranı ağırlaşdırdığını bildirib, erkən xəbərdarlıq sisteminin təxliyəni təmin etdiyini qeyd edib. Hindistan Pakistan XİN-inə insani əsaslarla mümkün daşqın barədə xəbərdarlıq göndərib. Sel Kartarpur Sahib qurdvarasına da zərər vurub, Maryam Nəvaz oranın təmizlənməsini tapşırıb.
2026-cı il
2026-cı il sentyabrın 3-də Hindistan Pəncabının 5 rayonu üçün yağış xəbərdarlığı verilib. 2025-ci il selinin nəticələrinin aradan qaldırılması və hər iki tərəfdə su resurslarının idarə edilməsi gündəmdə qalır. Hindistan və Pakistan arasında çay sularının bölünməsi mövzusu regional siyasətin mühüm hissəsidir.