Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi: dini idarəetmə qurumu

Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi — Azərbaycanda və daha geniş Qafqaz regionunda islam dininin rəsmi idarə edilməsi, dini icmaların fəaliyyətinin koordinasiyası və dini tolerantlığın təbliği ilə məşğul olan mərkəzi dini qurumdur. İdarəyə şeyxülislam titulu ilə Allahşükür Paşazadə rəhbərlik edir.

Tarixi kökləri

Qurum sovet dövründə islamın rəsmi idarə edilməsi üçün yaradılmış struktur kimi formalaşmışdır — sovet hakimiyyəti dini fəaliyyəti tam qadağan etmək əvəzinə, onu dövlət nəzarəti altında saxlamaq üçün belə idarələr yaratmışdır. Sovet İttifaqının dağılmasından və Azərbaycanın müstəqillik qazanmasından sonra QMİ yeni dövlətçilik şəraitinə uyğunlaşaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Fəaliyyət istiqamətləri

İdarə Azərbaycandakı məscidlərin fəaliyyətinə nəzarət edir, dini kadrların hazırlanmasında iştirak edir, dini bayramların rəsmi qeyd olunmasını təşkil edir və İslam dininə aid fətvaların verilməsi ilə məşğul olur. Şiə və sünni icmaları arasındakı əlaqələrin qorunması da idarənin fəaliyyət istiqamətlərindən biridir — Azərbaycan hər iki məzhəbin nümayəndələrinin birgə yaşadığı az sayda müsəlman ölkələrindən biridir.

Çoxkonfessiyalı tolerantlıq

QMİ-nin fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri Azərbaycanda dini tolerantlığın və çoxkonfessiyalı sabitliyin təbliğidir. Ölkədə islam, xristianlıq və yəhudilik icmalarının uzun müddət sülh şəraitində yaşaması ənənəsi idarənin ictimai çıxışlarında tez-tez vurğulanan mövzudur. Bu mövqe Azərbaycanın beynəlxalq imicinin formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Beynəlxalq dini dialoq

İdarə dinlərarası dialoq və sivilizasiyalar arasında əməkdaşlıq məsələlərində beynəlxalq səviyyədə fəal iştirak edir. Dünya dini liderləri ilə görüşlər, beynəlxalq forumlar və konfranslar vasitəsilə Azərbaycanın çoxkonfessiyalı təcrübəsi region üçün nümunə kimi təqdim edilir.

Qarabağdakı fəaliyyəti

Azad edilmiş ərazilərdə dini abidələrin — məscidlərin — bərpası QMİ-nin son illərdəki əhəmiyyətli fəaliyyət istiqamətlərindən biridir. Bu proses işğal dövründə dağıdılmış dini irsin bərpası və regionun dini-mədəni həyatının canlandırılması missiyasını daşıyır.