Qəzza zolağı: Aralıq dənizi sahilindəki ərazi

Qəzza zolağı — Aralıq dənizi sahilində, Misir və İsraillə həmsərhəd, sıx əhalili Fələstin ərazisidir. 2023-cü ildən bəri bölgə XXI əsrin ən dağıdıcı və uzunmüddətli hərbi münaqişələrindən birinin epimərkəzinə çevrilmiş, geniş humanitar fəlakət yaşamışdır.

Müharibənin başlanğıcı

2023-cü il oktyabrın 7-də HƏMAS-ın İsrail ərazisinə həyata keçirdiyi genişmiqyaslı hücum nəticəsində İsraildə təxminən min iki yüz nəfər həlak olmuş, iki yüz əllidən çox şəxs girov götürülmüşdür. Cavab olaraq İsrail hökuməti HƏMAS-ın hərbi infrastrukturunu zəiflətmək və girovların azad edilməsini təmin etmək məqsədilə Qəzza zolağında genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlamışdır.

Humanitar nəticələri

İsrailin Qəzzada həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində yerli səhiyyə qurumlarının məlumatına görə yetmiş üç mindən artıq fələstinli həlak olmuşdur. Münaqişənin təsirləri Qəzza və İsraillə məhdudlaşmamış — Livan, Suriya, Yəmən və Qırmızı dəniz istiqamətindəki gərginliyin artması regional miqyası genişləndirmişdir.

Atəşkəs və sonrakı gərginlik

2025-ci ilin oktyabrında qüvvəyə minən atəşkəs razılaşmasından sonra da döyüş fəaliyyəti tamamilə dayanmamışdır — həlak olanların bir hissəsi atəşkəsdən sonrakı dövrdə qeydə alınmışdır. Tərəflər arasında diplomatik kanallar açıq qalsa da, qarşılıqlı etimadsızlıq və HƏMAS-ın tərksilah edilməsi kimi əsas siyasi məsələlər üzrə fikir ayrılıqları davamlı sülhün möhkəmlənməsinə mane olur.

Sülh danışıqları prosesi

ABŞ prezidenti Donald Tramp Qəzzada HƏMAS və vasitəçi qurumlar arasında tərksilah barədə razılıq əldə edildiyini bəyan etsə də, İsrail tərəfi HƏMAS-ın tam tərksilah edilməsini, qoşunların geri çəkilməsi və Qəzzaya nəzarətin texnokratik administrasiyaya verilməsini nəzərdə tutan planların icrasında ehtiyatlı mövqe nümayiş etdirir. ABŞ, Qətər, Misir və Türkiyə kimi dövlətlər davamlı atəşkəsin təmin edilməsi istiqamətində vasitəçilik səylərini davam etdirir.

Davam edən humanitar böhran

Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin proqnozlarına görə, döyüşlərin yenidən başlaması və humanitar yardımın dayandırılması halında bütün Qəzza sektoru aclıq təhlükəsi ilə üzləşə bilər — yüz min nəfərdən artıq uşağın kəskin qida çatışmazlığından əziyyət çəkəcəyi ehtimal olunur. Bölgənin yenidənqurulması və uzunmüddətli idarəçilik modeli davam edən beynəlxalq diplomatiyanın həll edilməmiş əsas məsələləri olaraq qalır.