Sadır Nurqojoyeviç Japarov 1968-ci il dekabrın 6-da Qırğızıstanın İssık-Göl bölgəsinin Tüb rayonuna bağlı Keng-Su kəndində on bir uşaqlı ailədə anadan olub. Qırğızıstan Respublikasının 6-cı və hazırkı prezidenti olan Japarovun siyasi karyerası etiraz meydanlarından həbsxanaya, oradan da ölkənin ali dövlət vəzifəsinə qədər uzanan qeyri-adi yolu təmsil edir.
Erkən karyerası
Orta təhsilini 1986-cı ildə tamamlayan Japarov Qırğız Milli Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasına daxil olmuş, 1987-1989-cu illərdə Novosibirskdə Sovet ordusunda xidmət etmişdir. O, 2012-ci ildə Kumtor qızıl mədəninin milliləşdirilməsi tələbi ilə keçirilən etirazlarda fəal iştirak etmiş, bu proseslərə görə təqiblərə məruz qalaraq bir müddət Kiprdə yaşamışdır.
Həbsi
2017-ci ilin martında Qırğızıstana qayıtmağa çalışan Japarov Qazaxıstan-Qırğızıstan sərhədində saxlanılmış, girov götürmə cəhdi ittihamı ilə on bir il altı ay həbs cəzasına məhkum edilmişdir. Müxalifət bu hadisəni siyasi sui-qəsd kimi qiymətləndirsə də, rəsmi versiya fərqli idi.
2020-ci il hadisələri və hakimiyyətə gəlişi
2020-ci il oktyabrın 5-də parlament seçkilərinin nəticələrinə qarşı başlayan kütləvi etirazlardan bir gün sonra, oktyabrın 6-da etirazçılar Japarovu həbsdən azad edərək Bişkekin mərkəzi meydanına gətirmişlər. Elə həmin gün millət vəkilləri onun baş nazir təyin edilməsini təsdiqləmiş, prezident Sooronbay Jeenbekovun istefasından sonra Japarov prezident səlahiyyətlərini icra edən şəxs statusunu almışdır.
Prezident seçilməsi
2021-ci il yanvarın 28-də keçirilən növbədənkənar seçkilərdə Japarov təxminən yetmiş doqquz faiz səs toplayaraq inamlı qələbə qazanmışdır. Eyni vaxtda keçirilən referendumda seçicilərin əksəriyyəti prezident idarəetmə üsuluna səs vermiş, bu da onun səlahiyyətlərinin genişləndirilməsinə yol açmışdır.
Geosiyasi balans siyasəti
Qırğızıstanın Rusiya, Çin və Mərkəzi Asiyanın digər güc mərkəzləri arasındakı mövqeyi Japarovu diqqətli balans siyasəti yürütməyə sövq edir — Moskva ilə ənənəvi əlaqələri qoruyarkən, Çinlə iqtisadi əməkdaşlığı dərinləşdirir, paralel olaraq Türkiyə və Azərbaycanla siyasi-iqtisadi əlaqələri genişləndirir.
Hakimiyyət müddəti
2026-cı ilin fevralında Qırğızıstan Konstitusiya Məhkəməsi Japarovun prezidentlik müddətinin konstitusiya dəyişikliyinə əsasən altı ilə qədər uzadıldığını və 2027-ci ilin yanvarında başa çatacağını qərara almışdır.