Sarıcalı kəndi — "Böyük Qayıdış" proqramının simvolik başlanğıcı

Sarıcalı — Azərbaycanın Ağdam rayonunda, Ağdam şəhərinin mərkəzindən altı kilometr məsafədə yerləşən kəndlərdən biridir. Toponim Cavanşir tayfasının Sarıcalı qolunun adından götürülmüşdür — kəndin tam adı tarixən Dərgahlı Sarıcalısı (sovet dövründə Ağdamkənd Sarıcalısı) olmuşdur.

Toponim və tarixi kökləri

Sarıcalı adı Cavanşirlərdən Sarı Alının adından qaynaqlanır — çox sarı olduğu üçün ona Sarıca Alı deyilmiş, bu ləqəb sonradan toponimə çevrilmişdir. Cavanşir tayfasının bu oymağı orta əsrlərdə Xaçın nahiyəsində Tərnəgüt ətrafında qışlamış, "Torpaqbulaq" adlanan yerdə yaylamışdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanda Sarıcalı adı daşıyan bir neçə kənd mövcuddur — Ağdam, Ağcabədi, Cəbrayıl və Tərtər rayonlarında.

İşğal dövrü

Ağdam rayonundakı Sarıcalı kəndi 1993-cü il iyulun 23-də ağır döyüşlər nəticəsində Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. İşğaldan əvvəl kənddə taxılçılıq, üzümçülük, heyvandarlıq, baramaçılıq və quşçuluq inkişaf etmiş, quşçuluq fermsı, su anbarı, orta məktəb, uşaq bağçası və kitabxana fəaliyyət göstərmişdir.

Azad edilmə və bərpa

Kənd 2020-ci il noyabrın 20-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 2022-ci il oktyabrın 4-də Prezident İlham Əliyev yenidən qurulacaq kəndin təməlini qoymuşdur. Layihə 1873 nəfərlik (425 ailəlik) əhalini nəzərdə tutur, ümumi ərazisi yüz iyirmi üç hektardan artıqdır.

Böyük Qayıdış rəmzi

2025-ci il martın 27-də Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Sarıcalı kəndinin birinci mərhələsinin açılışında iştirak etmişlər — bu mərhələdə iki yüz üçdən artıq fərdi ev müasir standartlara uyğun inşa edilərək istifadəyə verilmişdir. 2025-ci il martın 27-dən — Novruz bayramı münasibətilə qeyri-iş günləri ilə üst-üstə düşən tarixdə — Ağdama "Böyük Qayıdış" məhz Sarıcalı kəndindən başlamışdır ki, bu da kəndi regionun bərpa proqramının simvolik başlanğıc nöqtəsinə çevirmişdir.