Seyid İbrahim Rəisi 1960-cı il dekabrın 14-də İranın Məşhəd şəhərinin Noğan məhəlləsində ruhani ailəsində anadan olub, 2024-cü il mayın 19-da İranın Şərqi Azərbaycan ostanındakı Bəkrabad kənd dairəsində helikopter qəzasında həlak olmuşdur. İranın 8-ci prezidenti (2021-2024) olan Rəisi atası beş yaşındaykən vəfat etmiş, ailəsi Hüseyn ibn Əli seyidlərinin nəslinə mənsub olmuşdur.
Erkən həyatı və hüquq karyerası
Rəisi ibtidai təhsilini "Cevadiyə məktəbi"ndə almış, on beş yaşında Qum Dini Elmlər Hövzəsinə daxil olmuşdur. O, Şəhid Mütəhhəri adına Universitetdə fiqh və xüsusi hüquq üzrə doktorluq dərəcəsi almışdır. İyirmi yaşında Kərəc şəhərinin prokuroru təyin edilmiş, sonra Həmədanda eyni vəzifədə çalışmış, iyirmi beş yaşında Tehrana köçərək paytaxtın baş müstəntiqinin əvəzi olmuşdur.
1988-ci il edamları
Rəisi Xomeyninin göstərişi ilə 1988-ci ildə həbs edilmiş siyasi məhbuslar üçün ölüm hökmü çıxaran dörd nəfərlik komitənin üzvü olmuşdur — bu proses təxminən beş ay davam edən, əsasən İran Xalq Mücahidlərinin tərəfdarlarını, eləcə də solçu qrupların üzvlərini əhatə edən kütləvi edamlar dövrü kimi tarixə düşmüşdür.
Yüksəliş və prezidentlik
Ayətullah Xameneinin Ali Rəhbərliyə başlamasından sonra Rəisi Tehranın baş prokuroru təyin edilmiş, 1989-1994-cü illərdə bu vəzifədə çalışmışdır. 1994-cü ildə ölkənin müfəttişlik təşkilatının müdiri seçilərək on il bu postda qalmışdır. O, 2017-ci il prezident seçkilərində namizəd olmuş, lakin məğlub olmuşdur. 2021-ci ildə İran Ali Dini Şurasının dəstəyi ilə əsaslı rəqiblərinin əksəriyyəti seçkidən kənarlaşdırıldıqdan sonra prezident seçilmişdir.
Azərbaycanla son görüşü
2024-cü il mayın 19-da Rəisi Azərbaycan Respublikası ilə İran İslam Respublikasının dövlət sərhədində Prezident İlham Əliyevlə görüşmüş, bu görüşü "tarixi hadisə" adlandıraraq iki ölkə arasındakı qohumluq bağlarını vurğulamışdır — bu, onun son ictimai çıxışlarından biri olmuşdur.
Helikopter qəzası və vəfatı
Elə həmin gün Rəisini aparan helikopter Şərqi Azərbaycan vilayətində qəzaya uğramışdır — qəzada xarici işlər naziri Hüseyn Əmir-Abdullahian, Təbrizin imam cüməsi Seyid Məhəmməd Al-Haşim, Şərqi Azərbaycanın qubernatoru Malik Rəhməti və digər müşayiətçilər də həlak olmuşdur. Ölümündən sonra Əli Xamenei ölkədə beş günlük milli matəm elan etmişdir.