Şimali Kipr: Aralıq dənizi regionunda ərazi

Şimali Kipr Türk Respublikası — Kipr adasının şimalında yerləşən de-fakto dövlət olub, beynəlxalq aləmdə yalnız Türkiyə tərəfindən tanınır. Digər dövlətlər onu Kipr Respublikasının bir hissəsi kimi qəbul edirlər. Paytaxtı Şimali Nikosiya olan respublika üç min üç yüz əlli beş kvadratkilometr ərazini əhatə edir və üç yüz mindən artıq əhaliyə malikdir — bu, Kipr adasının otuz altı faizini təşkil edir.

Tarixi kökləri

Ada tarixən Roma, Bizans və Osmanlı imperiyalarının tabeliyi altında olmuş, dəniz quldurlarının hücumlarına məruz qalmışdır. 1970-ci illərin əvvəlində türklərə qarşı irqçiliyin genişlənməsi və Yunanıstanın işğalçılıq planları Türkiyəni ordusunu bu ərazilərə yeritməyə və müstəqil respublika elan etməyə sövq etmişdir — bu addım Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Təhlükəsizlik Şurası, Kipr Respublikası, Yunanıstan və digər dövlətlərin mənfi reaksiyasına səbəb olmuşdur.

Beynəlxalq status və nizamlanma cəhdləri

Kipr münaqişəsinin həlli istiqamətindəki bir çox cəhd uğursuzluqla nəticələnmişdir. Hazırda Şimali Kiprdə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinə məxsus əsgərlərin yerləşdirilməsi bu münaqişənin həllini daha da mürəkkəbləşdirir. Şimali Kiprin mövcudluğu öz hökuməti tərəfindən dəstəklənsə də, Avropa İttifaqı və beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınmır.

Azərbaycanla münasibətlər

Şimali Kipr Türk Dövlətləri Təşkilatının müşahidəçi statusuna malikdir — bu, respublikanı türkdilli dövlətlər arasındakı əməkdaşlıq platformasına inteqrasiya edir. 2026-cı ilin may və iyul aylarında Prezident İlham Əliyev Şimali Kiprin prezidenti Ersin Tatarla iki dəfə görüşmüşdür — Bakıda və Şuşada keçirilən bu görüşlərdə türk dünyası xalqları arasındakı tarixi bağlılığa əsaslanan əlaqələrin humanitar, mədəniyyət, təhsil və idman sahələrində genişləndirilməsi müzakirə edilmişdir. Əliyev bu prosesdə Türk Dövlətləri Təşkilatının səmərəli platforma rolunu xüsusi vurğulamışdır.