Siyəzən: Azərbaycanın şimal-şərq rayonu

Siyəzən — Azərbaycanın şimalında, Böyük Qafqaz dağlarının cənub-şərq ətəyində yerləşən rayondur. İnzibati mərkəzi Bakıdan 103 kilometr şimalda, Bakı-Rostov şosse və dəmir yolu üzərində yerləşən Siyəzən şəhəridir.

Tarixi kökləri

Siyəzən rayon kimi ilk dəfə 1940-cı il fevralın 11-də təşkil edilmiş, 1959-cu ildə ləğv edilərək Dəvəçi (indiki Şabran) rayonunun tərkibinə verilmişdir. 1992-ci il aprelin 2-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Milli Şurasının qərarı ilə rayon 1959-cu il sərhədləri daxilində yenidən bərpa olunmuşdur. "Siyəzən" sözünün etimologiyası dəqiq müəyyənləşdirilməmişdir — bəzi tədqiqatçılara görə İran qrupu dillərində "qara torpaq", digərlərinə görə isə buradan çıxan neftlə əlaqədar "quru su" mənasını daşıyır.

Gilgilçay müdafiə səddi

Rayon ərazisindəki Gilgilçay səddi erkən orta əsrlərdə Azərbaycanda inşa edilmiş ən böyük müdafiə səddidir — Qafqaz silsiləsindən ayrılmış Beşbarmaq dağının sərt enişli ətəyindən başlayıb dəniz sahili qumsallığına qədər uzanaraq ölkənin şimal-şərq sərhədlərinin qorunmasında strateji rol oynamışdır.

Neft-qaz sənayesi

1950-1970-ci illərdə Siyəzəndə neft hasilatının sürətli inkişafı rayonun dağ kəndlərinin dağılmasına gətirib çıxarmışdır — Qızıl-Burun dəmir yolu stansiyası bu prosesin nəticəsində böyüyərək Siyəzən şəhərinin yaranmasına səbəb olmuşdur. Rayonun iqtisadiyyatının əsasını bu gün də neft və qazçıxarma sənayesi təşkil edir, ərazi əhəng daşı, çınqıl və gil kimi digər təbii ehtiyatlarla da zəngindir.

Coğrafiyası və nəqliyyat infrastrukturu

Siyəzən Samur-Dəvəçi ovalığında yerləşir — cənub-şərqdə yarımsəhra, dağətəyi hissələrdə isə meşə-çəmən landşaftı xarakterikdir. Rayon ərazisindən Bakı-Quba magistral avtomobil yolunun qırx kilometri, Bakı-Mahaçqala dəmir yolunun isə qırx yeddi kilometri keçir, ərazidə dörd dəmir yolu stansiyası fəaliyyət göstərir.

Əhali strukturu

Rayonun əhalisi qırx üç min səkkiz yüz nəfər olub, əsasən azərbaycanlılardan ibarətdir, həmçinin ləzgi, rus, türk, tatar və ukraynalı icmaları da yaşayır.