UNESCO — ABŞ-ın çıxışından sonra yeni rəhbərlik dövrü

UNESCO (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatı) — sülh və təhlükəsizliyə təhsil, elm, mədəniyyət, kommunikasiya və informasiya sahələrində çoxtərəfli əməkdaşlığa rəhbərlik edərək töhfə verən BMT qurumudur. Qərargahı Parisdə yerləşən təşkilatın yüz doxsan dörd üzv dövləti, əlli dörd ölkədə ofisi və iki min üç yüzdən artıq işçisi vardır.

Xalid əl-Ənaninin seçilməsi

2025-ci il noyabrın 6-da Səmərqənddə keçirilən 43-cü Baş Konfransda Misirin sabiq turizm və antikvarlıq naziri Xalid əl-Ənani UNESCO-nun Baş direktoru seçilmişdir — o, yüz yetmiş dörd bülletendən yüz yetmiş iki səs toplayaraq təşkilat tarixinin ən böyük qələbə fərqi ilə seçilmişdir. Əl-Ənani UNESCO-nun on ikinci Baş direktoru, təşkilatın ilk ərəb və Amadu Mahtar Mbounu Bau (1974-1987) tərəfindən Senegaldan sonra ikinci afrikalı rəhbəridir.

Əl-Ənaninin bioqrafiyası

1971-ci ildə Gizada anadan olan əl-Ənani Helvan Universitetində otuz ildən artıq Misirşünaslıq professoru olmuş, Fransanın Pol-Valeri Monpelye Universitetindən doktorluq dərəcəsi almışdır. O, 2014-2016-cı illərdə Misir Sivilizasiyası Milli Muzeyinə, 2015-2016-cı illərdə isə Qahirə Misir Muzeyinə rəhbərlik etmiş, 2016-2022-ci illər arasında Misirin antikvarlıq, sonra isə turizm və antikvarlıq nazirliyi vəzifələrini icra etmişdir.

Audrey Azoulaydan vəzifə təhvili

Əl-Ənani 2025-ci il noyabrın 15-də 2017-ci ildən vəzifədə olan Fransa vətəndaşı Audrey Azoulayı əvəz etmişdir. Azoulaya vidalaşma mərasimi Səmərqənddəki 43-cü Baş Konfransda keçirilmiş, Fransa prezidenti Emmanuel Makron ona video müraciət göndərmişdir. Azoulayın rəhbərliyi dövründə "Mosulun Ruhunu Diriltmək" layihəsi kimi mədəniyyətin postmünaqişə bərpasındakı roluna dair mühüm təşəbbüslər həyata keçirilmişdir.

ABŞ-ın çıxışı

2025-ci il iyulun 22-də ABŞ prezidenti Donald Tramp ölkəsinin UNESCO-dan yenidən çıxacağını elan etmişdir — bu qərar 2026-cı ilin dekabrının sonunda qüvvəyə minəcəkdir. Azoulay bu addımı təəssüflə qarşılasa da, gözlənilən hadisə olduğunu və təşkilatın buna hazırlaşdığını bildirmişdir. ABŞ-ın çıxışı Trampın birinci prezidentlik dövründəki (2017) analoji addımının təkrarı olub, bu dəfə "vokizm" (woke) və bölücü mədəni-sosial səbəbləri dəstəkləməkdə ittiham əsasında həyata keçirilir.

Ümumdünya İrs Komitəsinin fəaliyyəti

UNESCO-nun Ümumdünya İrs Komitəsinin 48-ci sessiyası 2026-cı il iyulun 19-29-da Cənubi Koreyanın Busan şəhərində keçirilmiş, iyirmi beş yeni məkan Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir. Komitənin əvvəlki sessiyasında Madaqaskar, Misir və Liviyadakı üç Afrika məkanı təhlükə altındakı irs siyahısından çıxarılmışdır.