Autizm niyə oğlan uşaqlarında daha çox rast gəlinir? - Baku TV

Baku TV-nin cəmiyyət bölməsində müasir dövrün ən çox müzakirə olunan mövzularından biri — Autizm Spektr Pozuntusunun (ASP) gender fərqliliyi və bu sindromun oğlan uşaqlarında qızlara nisbətən niyə daha çox rast gəlinməsi barədə mütəxəssis rəylərinə əsaslanan geniş reportaj təqdim olunur.

Autizmdə Gender Faktoru: 4-ün 1-ə Nisbəti

2026-cı ilin mart ayına olan tibbi statistikaya və beynəlxalq araşdırmalara görə, autizm diaqnozu qoyulan uşaqlar arasında oğlanların sayı qızlardan təxminən 4 dəfə çoxdur. Baku TV-nin müraciət etdiyi pediatr və psixoloqlar bu kəskin fərqin bir neçə təməl səbəbini izah ediblər.

Reportajda vurğulanan əsas elmi və kliniki səbəblər:

• Genetik "Qız Qorunması" Hipotezi: Tədqiqatlar göstərir ki, qızların beyni autizmlə əlaqəli genetik mutasiyalara qarşı daha dözümlüdür. Bir qız uşağında autizm əlamətlərinin üzə çıxması üçün oğlan uşağına nisbətən daha çox genetik "zədələnmə" tələb olunur.

• X Xromosomu Faktoru: Oğlanlarda yalnız bir X xromosomu olduğu üçün, bu xromosomda baş verən hər hansı bir genetik anomaliya digər bir X xromosomu tərəfindən kompensasiya edilə bilmir (qızlarda isə iki X xromosomu var).

• Simptomların Maskalanması (Camouflaging): Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, qız uşaqları sosial mühitə adaptasiya olmağa və autizm əlamətlərini gizlətməyə daha meyllidirlər. Bu da qızlarda diaqnozun gecikməsinə və ya ümumiyyətlə qoyulmamasına (statistikadan kənarda qalmasına) səbəb olur.

• Beyin İnkişafı Fərqləri: Oğlanların beynindəki bəzi sinir əlaqələrinin inkişaf sürəti və hormon balansının (xüsusilə testosteron səviyyəsinin) autizm riskinə təsir etdiyi ehtimal olunur.