Dünyanın göz yumduğu 31 Mart soyqırımı

Regionda mürəkkəb hadisələrin baş verdiyi, qanlı tarixin yazıldığı dövr – 31 mart 1918-ci il. Artıq bu qanlı tarixin 105-ci ildönümüdür.

Azərbaycan xalqının başına gətirilən faciələr 1813-cü və 1828-ci illərdə Gülüstan və Türkmənçay müqavilələrinin imzalanmasından sonra başlandı. Parçalandıq, şimala, cənuba ayrıldıq, tarixi torpaqlarımız bölündü. Sonrakı dövrdə isə doğma torpaqlarımızın özgəninkiləşdirmə prosesinə başlanıldı.

Qısa müddətdə ermənilərin kütləvi surətdə Azərbaycan torpaqlarına köçürülməsi həyata keçiridi. “Böyük Ermənistan”, dənizdən-dənizə dövlət yaratmaq xülyaları ilə 1905-1907-ci illərdə azərbaycanlılara qarşı kütləvi qırğınlar həyata keçirildi. 1918-ci ilin martından isə Bakı quberniyasının azərbaycanlılardan təmizlənməsi planı gerçəkləşdirildi. Paytaxtda, eləcə də Şamaxı, Quba və digər qəzalarda onminlərlə dinc sakin məhz etnik və dini mənsubiyyətinə görə qətlə yetirildi, yaşayış məntəqələri dağıdıldı, mədəniyyət abidələri, məscid və qəbiristanlıqlar yerləyeksan edildi.

Sonrakı dövrlərdə daha da azğınlaşan erməni millətçiləri qeyri-insani əməllərini davam etdirərək Qarabağ, Zəngəzur, Naxçıvan, Şirvan, İrəvan və digər bölgələrdə də kütləvi qətllər, talanlar və etnik təmizləmələr həyata keçirdilər.

Son illər bu sahədə aparılan araşdırmalar sayəsində çox sayda yeni faktlar və sənədlər toplanıb. Qubada aşkarlanan kütləvi məzarlıq bu faciənin qanlı epizodlarından biridir. 1918-ci ilin aprel-may aylarında yalnız Quba qəzasında 167 kənd tamamilə məhv edilib.

Qeyd olunanlar qanlı tarixin çox az hissəsidir. Erməni faşizminin özünü 1980-ci illərin sonu, 1990-cı illərin əvvəllərində yenidən göstərməsi, Qaradağlı, Ballıqaya, Başlıbel, Xocalı kimi ağlasığmaz faciələri törətməsi düşmənin necə qəddar, vəhşi, insanlıqdan çox uzaq olduğunun növbəti sübutu idi.