Fəlakət təhlükəsi artır | Dünya vahiməli qaranlığa qərq olacaq?

Bu faciəvi dövr gələcək problemləri anlamaq və yumşaltmaq üçün tarixin öyrənilməsini vacib edir.

Eramızın 536-cı ilində bəşəriyyət təbii fəlakətlər və onların nəticələrinin yaratdığı görünməmiş problemlərlə üzləşib.

İslandiyada baş verdiyi güman edilən bir sıra güclü vulkan püskürmələri atmosferə böyük miqdarda kül və dağıntı səpərək Şimal yarımkürəsində 18 aylıq qaranlığa səbəb olub.

535-536-cı illərin soyuması kimi tanınan bu fenomen qlobal temperaturun 1,5-2,5 dərəcə kəskin azalmasına səbəb olub. Nəticədə, Avropa, Yaxın Şərq və Asiyanı bürüyən məhsul çatışmazlığı və kütləvi aclıq baş verib.

Aclıqdan zəifləmiş cəmiyyətlər xəstəliklərə qarşı həssas olub və 541-ci ildə Şərqi Roma İmperiyasını viran edən və əhalisinin çox hissəsini məhv edən Yustinian vəbası ilə nəticələnib.

Harvard Universitetindən tarixçi Maykl Makkormik 536-cı ili "yaşamaq üçün ən pis dövrlərdən birinin başlanğıcı" kimi təsvir edir.

Bizans tarixçisi Prokopi qeyd edirdi ki, Günəş bütün il ərzində Ay kimi parlaqlığı olmayan işıq saçır. Hətta yay ayları da rahatlıq gətirməyib: Çinə qar yağıb, İrlandiyada 536-539-cu illərdə kütləvi qıtlıq qeydə alınıb.

Bern Universitetindən Mixael Siqlanın apardığı araşdırmalar təsdiqləyib ki, 535-536, 540 və 547-ci illərdə baş verən bir sıra püskürmələr onsuz da ağır şərtləri daha da pisləşdirib və Avropanı 7-ci əsrin ortalarına qədər davam edən iqtisadi durğunluğa sürükləyib.

Bu hadisələr təbii fəlakətlər qarşısında bəşər cəmiyyətlərinin kövrəkliyini, ekoloji, sosial və iqtisadi sistemlər arasında qarşılıqlı əlaqələri vurğulayır.

Alimlərin fikrincə, XXI əsrdə iqlim problemləri daha çoxdur. Təbii fəlakətlər də intensivləşib. Zəlzələ və vulkan püskürmələri isə dünyanı 1500 il əvvələ qaytara bilər.