Aşura günü — Hicri təqviminin Məhərrəm ayının onuncu gününə təsadüf edən, İslam tarixində dərin mənəvi əhəmiyyət daşıyan tarixdir. Şiə müsəlmanları üçün bu gün İslam Peyğəmbəri Məhəmmədin nəvəsi, üçüncü şiə imamı Hüseyn ibn Əlinin şəhadətinin ildönümü kimi matəm günü sayılır.
Kərbəla hadisəsinin tarixi
Hicri 61-ci (miladi 680-ci) ildə İmam Hüseyn Kufə əhlinin dəvəti ilə Mədinədən yola çıxmış, lakin Kərbəla çölündə Yezid ibn Müaviyənin ordusu tərəfindən yolu kəsilmişdir. Üç gün su verilməyən yetmiş iki nəfərlik dəstə minlərlə əsgərə qarşı döyüşmüş, onuncu Məhərrəmdə İmam Hüseyn və silahdaşları şəhid olmuşlar. Bu faciə tarixdə ədalət uğrunda mübarizənin simvoluna çevrilmişdir.
Şiə və sünni ənənələrindəki fərqli mənalar
Şiə müsəlmanları Aşura günündə dünya işləri ilə məşğul olmamağı, yas saxlamağı və Aşura ziyarətini yerinə yetirməyi üstün tuturlar. Sünni müsəlmanlar üçün isə Aşura fərqli mənalar daşıyır — Musa peyğəmbərin Qırmızı dənizi keçməsi, Nuhun gəmidən enməsi, Allahın Adəmi bağışlaması kimi hadisələrlə əlaqələndirilir və oruc tutulur.
Ənənəvi ehsan mərasimi
Aşura günündə müxtəlif taxıl, quru meyvə və dənli bitkilərdən hazırlanan ənənəvi xörək bişirilərək qonşulara paylanır — bu ehsan ənənəsinin kökü Nuh peyğəmbər rəvayətinə gedib çıxır.
Azərbaycandakı qeyd olunma forması
Azərbaycanda Aşura günü geniş şəkildə qeyd olunur — matəm mərasimləri keçirilir, dualar oxunur, insanlara ehsan paylanır, məscid və məhəllələrdə anım məclisləri təşkil edilir. Aşura Ziyarətnaməsi adlanan xüsusi dua mətni İmam Hüseyn və Kərbəla şəhidlərinin ruhuna ithaf olunaraq oxunur.
Simvolik-mənəvi əhəmiyyəti
Aşura günü İslam dünyasında ədalət, dürüstlük, əzm və insan haqları uğrunda mübarizənin mənəvi dəyəri kimi qiymətləndirilir — İmam Hüseynin zülmə qarşı mövqeyi bu günü haqq uğrunda mübarizənin əbədi simvoluna çevirmişdir.