Bakı Fond Birjası - dövriyyəsi azalan, maliyyə qurumlarının üstünlük təşkil etdiyi bazar

Bakı Fond Birjası (BFB, ingiliscə Baku Stock Exchange, BSE) Azərbaycanda fəaliyyət göstərən yeganə fond birjasıdır. Birja səhmlər, istiqrazlar və repo əməliyyatları üzrə ticarəti təşkil edir. Rəsmi saytı bfb.az-dır. Mənbələrdə birjanın əməkdaşlıq təşəbbüsləri də qeyd olunur, məsələn, 2026-cı ilin yanvarında ABŞ-Azərbaycan Ticarət Palatasına (USACC) üzvlük.

Tarixi

Birjanın yaranma tarixi mənbələrdə fərqli verilir. Bir mənbəyə görə, birja 2000-ci il fevralın 15-də ilk əməliyyatını keçirib. Digər mənbəyə görə, o, 1997-ci ildə qapalı səhmdar cəmiyyəti kimi qurulub, ilk ticarət əməliyyatı isə 2000-ci il sentyabrın 1-də həyata keçirilib. Korporativ istiqrazlarla ticarət 2004-cü ilin yanvarında, səhmlərlə ticarət isə həmin ilin aprelində başlayıb. 2023-cü ildə yeni elektron ticarət platforması (BETP) istifadəyə verilib.

2025-ci ilin nəticələri

Interfax-ın birjadan verdiyi məlumata görə, 2025-ci ildə törəmə alətlər istisna olmaqla bütün alətlər üzrə birja əməliyyatlarının ümumi dövriyyəsi 10,3 faiz azalaraq 63,823 milyard manat təşkil edib. Dövlət qiymətli kağızları bazarı 35,8 faiz artımla 10,682 milyard manat, korporativ bazar 5,8 faiz artımla 2,508 milyard manat olub. Repo əməliyyatlarının həcmi isə 16,9 faiz azalaraq 50,633 milyard manata enib. 2024-cü ildə dövriyyə 2,6 dəfə artaraq 71,157 milyard manat olmuşdu.

2026-cı il dövriyyəsi

2026-cı ilin ilk rübündə (yanvar-mart) birjada bütün maliyyə alətləri üzrə əməliyyatların dəyəri 11,85 milyard manat olub, bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 33,6 faiz azdır. İlk dörd ayda ümumi dövriyyə 15,424 milyard manata çatıb. İlin birinci yarısında ikinci dərəcəli (secondary) bazarın dövriyyəsi 8,8 milyon manat (təxminən 5,2 milyon dollar), ilkin (primary) bazarın dövriyyəsi isə 51,7 milyon manat (30,4 milyon dollardan bir qədər çox) təşkil edib.

Bazarın strukturu

Report-un birjaya istinad edən məlumatına görə, 2026-cı ilin birinci yarısında siyahıya alınmış bazar kapitallaşmasının 99 faizi maliyyə qurumlarının payına düşüb. Səkkiz qurum bazar dəyərinin təxminən 91 faizini təşkil edib. İyun ayında Beynəlxalq Bank və PAŞA Bank səhmlərinin ikinci dərəcəli bazar dövriyyəsi müvafiq olaraq 2 milyon və 0,6 milyon manat olub. Birja bazarın yüksək konsentrasiyasını xarakterizə edir.

Siyahıya alınmış şirkətlər

Dayanıqlı Fond Birjaları Təşəbbüsünün (SSE) saytında 28 siyahıya alınmış şirkət və 1,557 milyard dollar daxili bazar kapitallaşması göstərilib. Digər, daha köhnə məlumatda isə 18 şirkət və 1,44 milyard dollar yazılıb, buna görə rəqəmlər nəşrdən əvvəl birjanın rəsmi saytı ilə dəqiqləşdirilməlidir. Birjada ESG hesabatı siyahıya alma qaydası kimi tələb olunmur. 2022-ci ildə BFB SSE, CDP və IFC ilə birgə iqlimlə bağlı maliyyə açıqlamaları (TCFD) üzrə təlim keçirib.

Rəhbərlik

Birjanın rəhbərliyi barədə mənbələr ziddiyyətlidir. Vikipediyada icraçı direktor Ruslan Xəlilov göstərilib, digər mənbələrdə İdarə Heyətinin sədri kimi Emin Əliyev və ya Eldar Abdullayev adı çəkilir. Hazırkı rəhbərliyi rəsmi saytdan yoxlamaq lazımdır.