BQXK: Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi

Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi — İsveçrəli sahibkar Anri Dünan tərəfindən 1863-cü ildə Cenevrədə əsası qoyulmuş müstəqil, neytral təşkilatdır. Solferino döyüş meydanında ölümlə üz-üzə qalan tərk edilmiş yaralı əsgərlərin mənzərəsindən sarsılan Dünan belə bir strukturun yaradılmasına təşəbbüs göstərmişdir ki, bu qurum bir yarım əsr ərzində dünyanın ən nüfuzlu humanitar institutlarından birinə çevrilmişdir.

Tarixi və Cenevrə konvensiyaları

BQXK beynəlxalq humanitar hüququn — müharibənin aparılmasını və onun qurbanlarının qorunmasını tənzimləyən norma toplusunun — banisi olmuşdur. 1864, 1906, 1929 və 1949-cu illərin Cenevrə konvensiyaları, eləcə də onlara əlavə edilən protokollar bilavasitə təşkilatın iştirakı ilə hazırlanmış və bu gün praktik olaraq bütün dünya dövlətləri tərəfindən təsdiqlənmiş beynəlxalq humanitar hüququn əsasını təşkil edir. Anri Dünan 1901-ci ildə Sülh üzrə Nobel mükafatının ilk laureatı olmuşdur. BQXK-nın özü isə bu mükafata üç dəfə — 1917, 1944 və 1963-cü illərdə — layiq görülmüşdür.

Struktur və müstəqillik

BQXK istisnasız olaraq İsveçrə təşkilatıdır — onun idarəedici orqanının bütün üzvləri İsveçrə vətəndaşlarıdır. Bu şüurlu məhdudiyyət təşkilatın neytrallıq prinsipinin — insanlıq, bitərəflik və müstəqillik prinsipləri ilə yanaşı təşkilatın dörd əsas prinsipindən biri olan — təminatına xidmət edir. Cenevrədəki qərargah dünyanın yüz ölkədən çoxundakı fəaliyyəti əlaqələndirir, burada minlərlə əməkdaş və könüllü çalışır.

Münaqişə zonalarındakı fəaliyyəti

BQXK hərbi əsirləri və tutulan şəxsləri ziyarət edir, yaralılara tibbi yardım göstərir, ayrı düşmüş ailələr arasında əlaqəni təmin edir və beynəlxalq humanitar hüququn pozulması hallarını sənədləşdirir. Təşkilat münaqişənin bir və ya bütün tərəfləri ilə eyni zamanda işləyir ki, bu da neytrallıq prinsipi ilə kəskin qarşıdurma zonalarındakı real şərait arasında daimi balans axtarmağı tələb edir. BQXK-nın heyəti və obyektlərinə qarşı hücumlar hər il onlarla ölkədə qeydə alınır — bu, hətta neytral humanitar fəaliyyətin belə müasir münaqişələrdə zorakılıqdan qorunmadığını göstərir.