Çili: Cənubi Amerikanın Sakit okean ölkəsi

Çili Respublikası — Cənubi Amerikanın Sakit okean sahili boyunca uzanan, prezidentlik idarəçilik sisteminə malik dövlətdir. Ölkə 2026-cı ildə əvvəlki sol hökumətdən sağ siyasi kursa keçidi əks etdirən tarixi prezident dəyişikliyi yaşamışdır.

2025-ci il dekabr seçkisi

2025-ci il dekabrın 14-də keçirilən prezidentlik seçkisinin ikinci turunda Respublikaçı Partiyanın namizədi Xose Antonio Kast Kommunist Partiyasının namizədi, hakim koalisiyanı təmsil edən Janet Xaranı 58,18 faizə qarşı 41,82 faiz nisbəti ilə məğlub etmişdir. Birinci turda heç bir namizəd otuz faiz həddini keçə bilməmiş, digər sağçı namizədlərin — Yohannes Kayzer və Evelin Mattenin — dəstəyi Kastın xeyrinə həlledici olmuşdur.

Hakimiyyət dəyişikliyi mərasimi

2026-cı il martın 11-də Kast Gabriel Boriçi əvəz edərək Çilinin 38-ci prezidenti kimi vəzifəyə başlamışdır. Mərasimə yalnız bir sabiq prezident — Eduardo Frey Ruis-Taqle — qatılmışdır; Mişel Baçelet BMT-nin Qadınların Statusu Komissiyasının sessiyasına görə Nyu-Yorkda olduğu üçün, Rikardo Laqos isə ictimai həyatdan uzaqlaşma qərarına görə mərasimdə iştirak etməmişdir.

Yeni hökumət strukturu

Kastın hakimiyyətə gəlişi ilə Daxili İşlər və İctimai Təhlükəsizlik naziri vəzifəsini Alvaro Elizalde əvəzinə Klaudio Alvarado icra etməyə başlamışdır — bu, yeni hökumətin təhlükəsizlik siyasətindəki prioritet dəyişikliyini əks etdirir.

2026-cı il yanvar meşə yanğınları fəlaketi

2026-cı il yanvarın 18-də Byobyo və Nyuble regionlarında baş vermiş meşə yanğınları nəticəsində fəlakət vəziyyəti elan edilmişdir — yanğınlar ən azı on səkkiz nəfərin ölümünə səbəb olmuş, əlli mindən artıq insan öz evlərini tərk etməyə məcbur qalmışdır.

Qış Olimpiadasındakı iştirak

Çili 2026-cı il fevralın 6-22-də keçirilən Qış Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir — bu, ölkənin qlobal idman səhnəsindəki davamlı fəallığının nümunəsidir.

Texnoloji irəliləyiş

2026-cı il fevralın 10-da Latın Amerikası mədəniyyəti üzərində öyrədilmiş ilk açıq mənbəli süni intellekt dil modeli olan "Latam-GPT" istifadəyə verilmişdir — layihə əsasən Çilinin Milli Süni İntellekt Mərkəzi (CENIA) tərəfindən hazırlanmışdır.

İqtisadi-korporativ hadisələr

2026-cı il fevralın 10-da "Telefonica" şirkəti Çili törəmə müəssisəsini Fransanın "NJJ Holding" və Lüksemburq mənşəli "Millicom" telekommunikasiya operatoruna 1,2 milyard dollara satacağını elan etmişdir — bu, ölkənin telekommunikasiya bazarındakı mülkiyyət strukturunun yenilənməsinin nümunəsidir.