Everest dağı — dünyanın ən uca zirvəsi

Everest dağı — Himalay dağ silsiləsində, Nepal və Çinin (Tibet Muxtar Rayonu) sərhədində yerləşən, dənizdən 8.849 metr hündürlüyü ilə dünyanın ən yüksək dağıdır. Yerli dillərdə dağ Nepalcə "Sagarmatha", Tibet dilində isə "Comolangma" adlanır.

Kəşfi və adlandırılması

1841-ci ildə Britaniya Hindistanında xidmət edən Ser Endryu Vo dağın hündürlüyünü ölçmüş və ona britaniyalı geodezist Corc Everestin şərəfinə ad verilməsini təklif etmişdir.

İlk fəth cəhdləri və faciələr

1924-cü ildə Corc Malori və Endryu İrvin Everestə çıxmağa cəhd göstərmiş, lakin zirvəyə çatmadan itkin düşmüşlər — onların taleyi uzun illər müəmma olaraq qalmışdır.

Tarixi zirvə fəthi

1953-cü ilin mayında Yeni Zelandiyalı alpinist Ser Edmund Hillari və Nepal şerpası Tenzinq Norqay Everestin zirvəsinə çatan ilk insanlar olmuşlar — bu, dağçılıq tarixinin ən böyük nailiyyətlərindən biri hesab olunur.

"Ölüm zonası" və risklər

Everestə çıxarkən hər on alpinistdən biri həyatını itirir — 1921-2024-cü illər arasında dağa çıxmağa çalışarkən üç yüz qırxdan artıq insan həlak olmuşdur. Ölüm səbəbləri arasında qar tufanları, çığlar, yüksək hündürlük xəstəlikləri və yıxılmalar yer alır. Şiddətli soyuq, oksigen çatışmazlığı və dağınıq relyef səbəbindən cəsədlərin dağdan endirilməsi son dərəcə çətin olduğundan, bir çox cəsəd hələ də dağda qalmaqdadır.

Müasir tırmanış təcrübəsi

Bu günə qədər Everestin zirvəsinə təxminən beş min nəfər çatmışdır. Tırmanış, baz düşərgəsindəki hazırlıqla birlikdə orta hesabla iki ay çəkir — bu müddətin böyük hissəsi bədənin yüksək rakıma uyğunlaşması üçün lazım olan aklimatizasiya prosesinə sərf olunur. Tırmanışın dəyəri otuz beş min-yüz min dollar arasında dəyişir.

Sıxlıq və ekoloji problemlər

Son illərdə Everestə tırmanışın populyarlığının artması nəticəsində zirvəyə bir gündə iki yüz yetmiş dörddən artıq alpinistin çıxması kimi rekordlar qeydə alınmışdır — bu izdiham təhlükəsizlik risklərini artırmış, dağ "dünyanın ən yüksək zibilliyi" kimi tənqid olunan ekoloji problemlərlə üzləşmişdir. Bəzi hakimiyyət orqanları bu səbəbdən bütün alpinistlər üçün izləmə çipi tələbini nəzərdən keçirir.