Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri

Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin (HHQ) tarixi 1919-cu ilə gedib çıxır. Hələ Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə hava qüvvələrinin yaradılmasına başlanmış, lakin Cümhuriyyətin süqutu bu prosesi yarımçıq qoymuşdur. Milli hərbi qurum kimi formalaşması isə ötən əsrin 90-cı illərinə təsadüf edir. 1992-ci il fevralın 14-də Milli Ordunun Hərbi Hava Qüvvələri ayrıca bölmə kimi təsis olunmuş və həmin tarix HHQ Günü kimi qeyd olunmağa başlanmışdır.

Struktur və kadr hazırlığı

Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri hava hücumundan müdafiə qüvvələri, taktiki və döyüş aviasiyası, helikopter bölmələri və radar sistemlərindən ibarətdir. 1992-ci ildə strukturun milliləşdirilməsindən sonra HHQ Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunları ilə birləşdirilmişdir. 1997-ci ildə Azərbaycanın Ali Hərbi Təyyarəçilik Məktəbi ilk milli hərbi təyyarəçilərin buraxılışına başlamışdır. Hazırda HHQ pilotları MDB məkanında ən çox uçuşlar keçirmiş pilotlar sırasında yer alır. 2022-ci ildə yaradılmış Hava Təlim Komandanlığı isə hərbi qulluqçuların peşə hazırlığının daim yüksəldilməsini təmin edir.

Texniki arsenal

Azərbaycan HHQ arsenalına Mi-24, Mi-35, Mi-17 helikopterləri, döyüş aviasiyası, habelə S-300 PMU-2, Buk, Tor-M2, Peçora-2M hava hücumundan müdafiə kompleksləri daxildir. Son illərdə HHQ-nin gücləndirilməsi üçün müasir texnologiyalar və yeni nəsil döyüş sistemləri əldə edilmişdir.

Döyüş tarixçəsi

Birinci Qarabağ müharibəsində helikopterçilər 1993-cü ilin oktyabrında Kəlbəcərin işğalı zamanı 5 min nəfərin mühasirədən çıxarılmasında misilsiz qəhrəmanlıqlar göstərmişlər. Aprel döyüşlərində HHQ düşmənə uğurlu zərbələr endirmiş, döyüşdə pilot Təbriz Musazadə, Əbu Bəkir İsmayılov və Urfan Vəlizadə şəhid olmuşdur. Vətən müharibəsində isə "Qarabağ mücrüsü" adlı xüsusi əməliyyat planı hazırlanmış — ilk günlərdə düşmənin hava hücumundan müdafiə sistemlərinin 70 faizi sıradan çıxarılmışdır.