İçərişəhər: Bakının qala divarları içindəki qədim şəhər

İçərişəhər — Azərbaycanın paytaxtı Bakının qədim tarixi mərkəzi olub, qala divarları ilə əhatə olunmuş, asanlıqla müdafiə edilə bilən ərazidir. 2007-ci il məlumatına görə İçərişəhərin əhalisi təxminən üç min nəfər olub. Bu unikal şəhər kompleksi minilliklər boyu Qafqazın mədəni, memarlıq və sosial həyatında mühüm rol oynamışdır.

UNESCO Dünya İrsi statusu

2000-ci il dekabrında İçərişəhər, Şirvanşahlar Sarayı və Qız Qalası ilə birgə, UNESCO-nun Ümumdünya İrsi Siyahısına daxil edilmişdir — bu, Azərbaycanın bu statusu qazanan ilk məkanı olmuşdur. Qərar İçərişəhərin təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütün bəşəriyyət üçün müstəsna universal dəyər daşıdığını təsdiqləmişdir.

2003-cü il təhlükə siyahısına düşməsi

2003-cü ildə Bakıda baş vermiş zəlzələ və vahid qoruma-idarəetmə siyasətinin olmaması səbəbindən İçərişəhər UNESCO-nun "Təhlükədə olan Dünya İrsi Siyahısı"na daxil edilmişdir. Bu, ərazinin qorunması ilə bağlı ciddi institusional islahatların başlanğıc nöqtəsi olmuşdur.

İnstitusional islahatlar

Ümummilli Lider Heydər Əliyev 2003-cü il fevralın 17-də "İçərişəhər tarix-memarlıq qoruğunun qorunması və bərpası haqqında" Sərəncam imzalamışdır. Prezident İlham Əliyev 2005-ci il fevralın 10-da Nazirlər Kabineti yanında "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin yaradılması haqqında Fərman imzalamışdır. 2009-cu ildə İçərişəhərin Qorunması üzrə Baş Plan Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiqlənmiş, elə həmin il İçərişəhər UNESCO-nun təhlükə siyahısından çıxarılmışdır.

Tarixi abidələr

Ərazidə yüzlərlə tarixi abidə cəmləşmişdir — bunlardan dördü dünya, iyirmi səkkizi isə milli əhəmiyyətlidir. Qız Qalası eramızdan əvvəl VI-VII əsrlərə aid olub Bakının ən qədim simvollarından biridir. XV əsrdə Şirvanşah Xəlilullah I dövründə tikilən Şirvanşahlar Saray Kompleksi dövlətin siyasi-mədəni mərkəzi olmuşdur. Məhəmməd və Cümə məscidləri, Buxara və Multan karvansarayları, İkiqat qapı və qala divarları da əsas abidələr sırasındadır.

Müasir həyat məkanı kimi funksiyası

İçərişəhər bu gün sırf tarixi abidə deyil, canlı yaşayış məkanıdır — burada qədimlik və müasirlik yanaşı mövcuddur, dar küçələr arasında kafelər, qalereyalar və sənət emalatxanaları fəaliyyət göstərir. Ərazidə iyirməyə yaxın mehmanxana, yüzlərlə iaşə və ticarət obyekti fəaliyyət göstərir.

Qala divarı ilə bağlı ictimai narahatlıq

Sosial şəbəkələrdə Bakı sakinləri İçərişəhərin qədim qala divarındakı yeni daş əlavələrinin şəkillərinə görə narazılıqlarını bildirmişlər — divara bitişik olan bir neçə kafe-restoranın sökülməsindən sonra bu fotolar geniş yayılmışdır. Məsul rəsmilər isə divarda aparılan işlərin qanuni olduğunu və heç bir zərər vurulmadığını bildirmişlər.

Beynəlxalq diplomatik ziyarətlər

İçərişəhər xarici dövlət başçılarının Bakıya səfərləri zamanı mütəmadi ziyarət etdiyi məkandır — Prezident İlham Əliyev və Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putin birgə səfər zamanı qoruğu gəzərək yerli sakinlərlə görüşmüşlər.