İslam dini — Allahın (Tanrının) yeganəliyinə iman əsasında qurulmuş, dünyanın xristianlıqdan sonra ikinci ən böyük dinidir. Ərəb dilində "İslam" sözü "təslim olmaq, itaət etmək" mənasını daşıyır — bu, Quranın və Peyğəmbərin gətirdiyi bütün əmr və qadağalara tam təslimiyyəti ifadə edir.
Tarixi yaranması
İslam dini VII əsrdə (miladi 610-cu ildə) Ərəbistan yarımadasında Məhəmməd Peyğəmbərə Hira mağarasında ilk vəhyin nazil olması ilə başlamışdır. 622-ci ildə Məkkədə ona qarşı qurulan sui-qəsddən xilas olan Peyğəmbər Mədinəyə (o zamankı adı ilə Yəsrib) hicrət etmişdir — bu hadisə İslam təqviminin başlanğıc nöqtəsi olmuşdur. Mədinə əhalisi onun təliminə önəm verərək şəhərin idarəçiliyini ona həvalə etmişdir.
Beş sütun
Peyğəmbərin hədisinə əsasən, İslam beş təməl üzərində qurulub: (1) Allahdan başqa ibadətə layiq haqq məbud olmadığına və Məhəmmədin Onun qulu və elçisi olduğuna şəhadət etmək; (2) gündə beş vaxt namaz qılmaq (sübh, zöhr, əsr, məğrib, işa); (3) zəkat vermək — müəyyən sərvət həddinə çatanların ehtiyaclılara hissə ayırması; (4) Məkkəyə həcc ziyarəti etmək; (5) Ramazan ayında oruc tutmaq. Bu beş sütun İslamı möhkəm binaya bənzədən əsas struktur elementləridir, digər dini vəzifələr isə bu binanın tamamlayıcı hissələridir.
Müqəddəs kitabı
İslamın müqəddəs kitabı Qurandır — müsəlmanlara görə bu, Allah tərəfindən Cəbrail mələyi vasitəsilə Məhəmməd Peyğəmbərə nazil edilmiş ilahi vəhydir. Quranla yanaşı, Peyğəmbərin söz və əməllərini əks etdirən hədislər də İslam hüququ və əxlaqının ikinci əsas mənbəyi hesab olunur.
Əsas qollar
İslam dini tarixi inkişafı prosesində əsasən sünni və şiə olmaqla iki böyük qola bölünmüşdür — bu bölünmə ilkin olaraq Peyğəmbərdən sonrakı liderlik məsələsi ətrafında yaranmış, sonrakı əsrlərdə fiqhi-teoloji fərqliliklərlə dərinləşmişdir. Hər iki qol dünyanın müxtəlif bölgələrində geniş yayılmışdır.
Qlobal yayılması
İslam bu gün dünyanın əksər qitəsində — Yaxın Şərq, Şimali Afrika, Cənubi və Cənub-Şərqi Asiya, Mərkəzi Asiya və Qafqazda — hakim din statusundadır və qlobal miqyasda 1,9 milyarddan artıq ardıcıla malikdir, bu da onu xristianlıqdan sonra dünyanın ən çox yayılmış ikinci dininə çevirir.