Mahmud Abbas: Fələstin Prezidenti

Mahmud Abbas 1935-ci il martın 26-da İsrailin tərkibinə daxil olan indiki Sfat şəhərində anadan olub. 1948-ci il ərəb-israil müharibəsindən sonra ailəsi doğma şəhəri tərk etmiş, bu məcburi köçkünlük təcrübəsi onun siyasi bioqrafiyasının bir hissəsinə çevrilmişdir. Abbas Misir və SSRİ-də təhsil almış, orada müdafiə etdiyi dissertasiya sonradan Holokosta münasibəti ilə bağlı kəskin mübahisələrə səbəb olmuşdur.

Siyasətə gəlişi

Abbas Fələstin Azadlıq Təşkilatının qurucularından biri və Yasir Ərafatın çoxillik silahdaşıdır. Onilliklər boyu FAT strukturlarında əsas vəzifələr icra etmiş, diplomatik istiqamətə ixtisaslaşmışdır. Məhz o, 1993-cü ildə Oslo Sazişlərinin imzalanmasında FAT nümayəndə heyətinə rəhbərlik etmişdir — bu sənəd Fələstin Milli Administrasiyasının yaradılmasına yol açmış və Ərafatla Rabinə Sülh üzrə Nobel mükafatı qazandırmışdır.

Prezidentlik

Ərafatın 2004-cü ilin noyabrında vəfatından sonra Abbas 2005-ci ilin yanvarında FMA prezidenti seçilmişdir. Onun səlahiyyət müddəti 2009-cu ildə başa çatmış, lakin seçkilər bir daha keçirilməmişdir — Abbas hüquqi baxımdan bitmiş səlahiyyətlər şəraitində idarəçiliyi davam etdirir. HƏMAS-la 2007-ci ildəki bölünmə onun hakimiyyətini faktiki olaraq Qərb sahili ilə məhdudlaşdırmışdır. İsraillə danışıqlar prosesi Kemp-Devid və Annapolis danışıqlarının uğursuzluğundan sonra tıxanma nöqtəsinə çatmışdır.

2023-2024-cü illər müharibəsi və legitimlik böhranı

HƏMAS-ın 2023-cü il oktyabrındakı İsrailə hücumu və sonrakı Qəzza müharibəsi Abbası son dərəcə mürəkkəb vəziyyətə salmışdır. Onun hərəkatı FƏTƏH və FMA Qəzza hadisələrindən faktiki olaraq kənarlaşdırılmış, beynəlxalq tərəfdaşlar — ilk növbədə ABŞ — müharibənin hərbi mərhələsi başa çatdıqdan sonra FMA-ya mümkün qayıdışının şərti kimi islahatların keçirilməsini israrla tələb etmişdir. 2025-ci ildə doxsan yaşına çatan Abbas aydın varissiz və nizamlanma perspektivlərinin sonsuz olduğu şəraitdə lider olaraq qalır.