Moldova: Şərqi Avropanın ölkəsi

Moldova — Şərqi Avropada, Rumıniya və Ukrayna arasında yerləşən, dənizə çıxışı olmayan kiçik dövlətdir. Ölkə postsovet məkanının ən yoxsul dövlətlərindən biri olmasına baxmayaraq, son illərdə Avropa inteqrasiyası istiqamətindəki qərarlı kursu ilə diqqət mərkəzinə çevrilmişdir.

Tarixi kökləri

Moldova ərazisi tarixən müxtəlif imperiyaların — Osmanlı, Rusiya, Rumıniya — təsiri altında olmuşdur. 1940-cı ildə SSRİ-nin tərkibinə daxil edilən Moldova Sovet Respublikası 1991-ci ildə müstəqillik qazanmışdır. Ölkənin əhalisinin böyük hissəsi rumın dilinə yaxın moldovan dilində danışır, bu da ölkənin mədəni kimliyi ilə Rumıniya arasında güclü tarixi bağı əks etdirir.

Dnestryani münaqişəsi

Müstəqillikdən qısa müddət sonra Moldova Dnestrin şərqindəki əraziyə nəzarəti üzərində qısamüddətli silahlı münaqişə yaşamışdır. Nəticədə özünüelan edilmiş, beynəlxalq miqyasda tanınmayan "Dnestryani Moldova Respublikası" formalaşmış, burada rus hərbi qüvvələri hələ də yerləşdirilmişdir. Bu dondurulmuş münaqişə Moldovanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü baxımından davamlı çağırış olaraq qalır.

Sandu dövrü və Avropa kursu

2020-ci ildə Maya Sandunun prezident seçilməsi ölkənin xarici siyasət kursunun köklü dönüşünü işarələmişdir. 2022-ci ildə Moldova Avropa İttifaqına namizəd statusunu almışdır — bu, ölkə üçün tarixi nailiyyət kimi qiymətləndirilir. 2024-cü il referendumu Avropa inteqrasiyası kursunun konstitusiyada təsbit edilməsi barədə minimal fərqlə keçmiş, cəmiyyətin bu məsələdə dərin bölünməsini üzə çıxarmışdır.

Rusiya asılılığı və hibrid təhdidlər

Moldova enerji baxımından tarixən Rusiyadan asılı olmuşdur — bu asılılıq Kişinyov hökumətini ciddi geosiyasi çətinliklərlə üzləşdirir. Ölkə eyni zamanda Rusiyanın maliyyələşdirdiyi hesab edilən oppozisiya hərəkatları və dezinformasiya kampaniyaları vasitəsilə hibrid təzyiqlə üzləşir — bu proses Moldovanın Avropa inteqrasiyası prosesinin ən böyük daxili çağırışlarından birinə çevrilmişdir.