Patriot raket sistemləri: hava hücumundan müdafiə

Patriot — "yer-hava" tipli hava hücumundan müdafiə raket sistemi olub, dünyanın ən effektiv belə komplekslərindən biri sayılır. Sistemin layihəsi 1960-1970-ci illərdə ABŞ-ın "Raytheon" müdafiə şirkəti tərəfindən hazırlanmış, ilkin istehsalına 1980-ci ilin sentyabrında başlanılmışdır — ABŞ ordusu ilk Patriot batareyasını 1982-ci ilin mayında əməliyyata verib.

Texniki tərtibatı

Patriot sisteminin radar və yerüstü komponentlərini "Raytheon", tutucu (önləyici) raketlərini isə "Lockheed Martin"in Raketlər və Atışa Nəzarət bölməsi istehsal edir. Sistemin ən son modifikasiyası olan PAC-3 MSE raketləri ballistik raketlərə qarşı Ukraynanın ən effektiv müdafiə vasitəsi hesab olunur.

2026-cı il tədarük böhranı

2026-cı ilin avqustunda Prezident Zelenski Ukraynanın bu il əvvəlki illə müqayisədə otuz faiz daha az hava hücumundan müdafiə raketi aldığını bildirmişdir. Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin (CSIS) məlumatına görə, ABŞ İranın hücumlarının qarşısının alınması zamanı Patriot PAC-3 MSE və THAAD sistemləri üçün mövcud raket ehtiyatlarının yarıdan çoxunu istifadə etmişdir — bu, Yaxın Şərqdəki münaqişənin Ukraynaya təsirinin bir nümunəsidir.

Alternativ həll yolları axtarışı

Zelenski PAC-3 raketlərini əvəz etmək hələ mümkün olmasa da, müxtəlif ölkələrlə ballistik raketlərin vurulmasına kömək edəcək dron sazişləri bağlandığını bildirmişdir. Digər fəaliyyət istiqaməti isə Patriot sistemlərinin Ukrayna və ya Avropadakı müttəfiqlərlə birgə istehsalı üçün ABŞ-la aparılan lisenziya danışıqlarıdır.

ABŞ mövqeyi

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio lisenziya verilməsinin uzunmüddətli perspektivdə Ukraynanın raket istehsal qabiliyyətini artıracağını, lakin zavodların tikilməsinin bir neçə il çəkəcəyini, buna görə cari çatışmazlığı qısamüddətdə həll etməyəcəyini vurğulamışdır. Prezident Tramp isə ABŞ-ın öz ehtiyatlarının məhdud olduğunu bildirərək Ukraynaya birbaşa hazır raket tədarükü ehtimalını faktiki olaraq istisna etmişdir.

Müttəfiqlərə təzyiq

NATO və Avropa İttifaqı İspaniya və Yunanıstana öz ehtiyatlarındakı Patriot tutucu raketlərini Ukraynaya vermək üçün təzyiq göstərir — bu məsələ Dublində keçirilən Aİ müdafiə və xarici işlər nazirlərinin görüşündə də müzakirə olunmuşdur. NATO Baş katibi Mark Rütte PURL proqramının maliyyələşdirilməsinin davam etdirilməsini təsdiqləmişdir.