QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyi — qrant müsabiqələri və sektorun dövlətlə münasibəti

QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyi Azərbaycanda qeyri-hökumət təşkilatlarının layihələrini dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına dəstəkləyən dövlət qurumudur. Agentlik qrant müsabiqələri keçirir, qaliblər üzrə siyahıları elan edir və vətəndaş cəmiyyəti ilə dövlət arasındakı maliyyə əlaqələrinin əsas mexanizmlərindən birini təşkil edir. Bu qurum əvvəlki illərdə eyni funksiyanı yerinə yetirən QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurasının davamı kimi fəaliyyət göstərir.

Qrant müsabiqələri

2023-cü il mayın 26-da Agentlik həmin il üçün yeddi istiqamət üzrə 416 qrant layihəsini qalib elan edib. Bu müsabiqə çərçivəsində dövlət büdcəsindən 3 milyon 253 min 500 manat ayrılıb. Ayrıca "Heydər Əliyev ili"nə həsr olunmuş müsabiqə üçün 135 min manat nəzərdə tutulub. Prezident köməkçisi Əli Həsənov əvvəlki çıxışlarında ötən on il ərzində dövlətin QHT-lərin təxminən 4500 layihəsini dəstəkləmək üçün 36 milyon manat xərclədiyini, sektorda təxminən 30 min insanın işlə təmin olunduğunu bildirib.

Xarici qrantlar üzrə qaydalar

Ölkədə xarici qrantların qeydiyyatı sərtləşdirilib. Yeni qaydalara görə xarici qrantlar Maliyyə və Ədliyyə nazirliklərində qeydiyyatdan keçməlidir, donor təşkilatların özləri də Azərbaycanda qeydiyyatdan keçməlidir. Rəsmi mövqe belədir ki, xarici vəsaitin istifadəsinə nəzarət ölkəni potensial risklərdən qoruyur. Əli Həsənov Azərbaycanda QHT-lərin 99 faizinin dövlətçiliyi təbliğ etdiyini bildirib.

Sektorun fərqli qiymətləndirmələri

Bəzi QHT rəhbərləri isə bu qaydaların nəticəsini fərqli qiymətləndirirlər. Humanitar Tədqiqatlar İctimai Birliyinin rəhbəri Əvəz Həsənov bildirib ki, 2014-cü ilə qədər ölkədə 200-ə yaxın fəal QHT vardısa, indi təxminən 50-si qalıb, onlar da çətinliklə işləyir. Onun sözlərinə görə, xarici donorların çəkilməsindən sonra maliyyə tapmaq üçün faktiki olaraq yeganə yol dövlət vəsaitidir. Media qurumları rəsmi bəyanata müxtəlif reaksiya verib.

2023-cü il etirazı

Mayın 27-də 10-dan çox QHT rəhbəri Prezident Administrasiyasının qarşısında aksiya keçirib. Etirazçılar Agentliyin bəzi layihələri qəbul etmədiyini, digərlərinə isə az vəsait ayırdığını iddia edərək ayrıseçkilik olduğunu bildiriblər. Etirazçılardan bəziləri Şuşa-Xankəndi yolundakı 138 günlük aksiyada iştirakı nəzərə alınmadığını vurğulayıb. Agentlik bu iddialara rəsmi cavab yayımlayıb, ayrılan vəsaitin müsabiqə meyarlarına əsasən paylandığını bildirib.

Məqsəd və tənqid

Rəsmi mövqe qrant sistemini sektorun sabit maliyyələşməsi, sosial layihələrin dəstəklənməsi və QHT-lərin dövlətlə tərəfdaşlığının inkişafı kimi izah edir. Tənqidçilər isə dövlət maliyyəsinin tənqidi mövqedə olan təşkilatların fəaliyyətini məhdudlaşdırdığını və sektorun müstəqilliyini zəiflətdiyini iddia edirlər.