Rza Pəhləvi: İran şahzadəsi və müxalifət xadimi

Rza Pəhləvi 1960-cı ildə Tehranda, İran şahı Məhəmməd Rza Pəhləvi ilə Şəhbanu Fərəh Pəhləvinin ən böyük oğlu kimi dünyaya gəlmişdir. O, 1979-cu il İslam İnqilabından sonra İranın taxt-tacının mühacirətdəki iddiaçısı statusunu daşıyan, ölkənin sonuncu monarxının varisi kimi tanınan şəxsdir.

Ailəsi və erkən həyatı

Pəhləvi Fərəhnaz, Əlirza və Leyla adlı bacı-qardaşları, eləcə də ögey bacısı Şəhnazla birgə böyümüşdür. 1979-cu il inqilabından sonra ailə İrandan mühacirət etmiş, o vaxtdan bəri mühacirətdə yaşamaqdadır.

Siyasi fəaliyyəti

Pəhləvi onilliklər boyu İslam Respublikasına qarşı etirazlara çağırışlar etmiş, mövcud rejimin hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmasını tələb etmiş, İranın Qərb dünyası və İsraillə müttəfiq olması gərəkdiyini müdafiə etmişdir.

2025-2026 İran etirazlarındakı rolu

2025-2026-cı illər İran etirazları zamanı Pəhləvi müxalifətin ən önə çıxan simalarından birinə çevrilmişdir — o, çağırışları ilə kütləvi nümayişlərin genişlənməsinə təsir göstərmişdir. 2026-cı il yanvarın 20-də o, İranın dini lideri Əli Xameneiyə ünvanladığı açıqlamada onu ölkədə "işğalçı rejimin" başında duran İran əleyhinə cinayətkar kimi qiymətləndirmişdir.

Tənqidlər və şübhələr

Tənqidçilər Pəhləvinin etirazlardakı görünürlüyünün, bu hərəkatların xarici dəstəkli və keçmiş monarxiya ilə əlaqəli olduğu təəssüratını yaradaraq İslam Respublikasının işinə yaradığını iddia etmişlər. Time jurnalı üçün yazan Bobbi Qoş, Pəhləvinin monarxiya tərəfdarı olmayan müxalifləri hədəf alan dəstəkçilərini nəzarətdə saxlaya bilməməsinin "birləşməli olan cəbhəni parçaladığını" bildirmişdir. Digər analitiklər də onun təsirini və birləşdirici qabiliyyətini şübhə altına almışlar.

ABŞ-la əlaqələri

2026-cı ildə verdiyi müsahibədə ABŞ prezidenti Donald Tramp Rza Pəhləvinin "çox xoş" göründüyünü söyləmiş, lakin onun İran daxilində hakimiyyəti ələ ala biləcək qədər yerli dəstəyi hərəkətə keçirmək qabiliyyətini şübhə altına almışdır — bu qiymətləndirmə Pəhləvinin real siyasi nüfuzu barədə davam edən beynəlxalq müzakirələri əks etdirir.