Suraxanı: Bakının qədim neft və tarix qəsəbəsi

Suraxanı rayonu — Bakı şəhərinin cənub-şərqində yerləşən, ərazisinin on üç kilometri Xəzər dənizi ilə əhatə olunmuş inzibati rayondur. Rayon şərqdə Xəzər, şimalda Sabunçu, qərbdə isə Nizami və Xətai rayonları ilə həmsərhəddir. Ərazisi 122 kvadratkilometr, əhalisi isə iki yüz iyirmi iki mindən artıqdır.

Atəşgah məbədi

Rayonun ən tanınmış tarixi abidəsi Əmircan qəsəbəsində yerləşən Atəşgah məbədidir — müxtəlif dövrlərdə zərdüştilər, hinduistlər və siqhlər tərəfindən ibadətgah kimi istifadə edilmiş alov məbədi. Kompleksin ən erkən tikilisi 1713-cü ilə aid edilir, mərkəzi məbəd-səcdəgah isə 1810-cu ildə hindistanlı tacir Kançanaqaranın vəsaiti ilə inşa edilmişdir. Beşguşəli forma daşıyan abidə iyirmi dörd hücrədən və mərkəzi altardan ibarətdir, giriş üzərində Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbinə xas "balaxana" yerləşir.

Qoruq statusu

2007-ci il dekabrın 19-da Prezident İlham Əliyev Atəşgah məbədi ərazisinin "Atəşgah məbədi" Dövlət tarix-memarlıq qoruğu elan edilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır. Hazırda abidə "Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi" Dövlət Tarixi-Memarlıq Qoruq-Muzeyinin filialı kimi fəaliyyət göstərir və YUNESKO-nun Dünya İrsinin İlkin siyahısına daxil edilmişdir.

İnzibati vahidlər və iqtisadiyyat

Rayonun tərkibinə altı qəsəbə daxildir — Əmircan, Bülbülə, Qaraçuxur, Hövsan, Yeni Suraxanı və Zığ. Neft və təbii qazla zəngin rayonun iqtisadiyyatının əsasını neft-qaz və maşınqayırma sənayesi təşkil edir. Hövsan qəsəbəsində quşçuluq və zeytunçuluq, Zığ qəsəbəsində isə fərdi maldarlıq təsərrüfatları inkişaf etmişdir.

Müalicəvi təbii ehtiyatlar

Yeni Suraxanı qəsəbəsindəki 2 saylı Bərpa xəstəxanasında kükürdlü su ilə oynaq və fəqərə iltihabları müalicə olunur, Zığ qəsəbəsindəki "Duzlu göl" isə dəri və oynaq xəstəliklərinin müalicəsi üçün istifadə edilir — bu təbii resurslar rayonun sağlamlıq turizmi potensialının əsas elementlərindəndir.

Tarixi və inkişafı

Rayon 1920-ci ilin mayında yaradılmışdır. 2009-cu ilin mayında yeni salınmış "Heydər Əliyev" parkında Suraxanı rayonu Heydər Əliyev Mərkəzi fəaliyyətə başlamışdır. Heydər Əliyev prospekti və Zığ-Heydər Əliyev Beynəlxalq Hava Limanı yolu rayon ərazisindən keçərək onun nəqliyyat əhəmiyyətini artırır.