Ucar — Azərbaycanın mərkəzi hissəsində, Şirvan düzündə yerləşən rayondur. İnzibati mərkəzi Ucar şəhəri olan bu diyar Bakıdan iki yüz otuz dörd kilometr qərbdə yerləşərək ölkənin əsas nəqliyyat qovşaqlarından birini təşkil edir.
Adının etimologiyası
Rayonun adının mənşəyi barədə bir neçə fərziyyə mövcuddur — bəzi tədqiqatçılar adı Azərbaycan dilindəki "uçar" sözündən, digərləri isə qədim Şirvanda yaşamış "Uçar" tayfasının adından götürüldüyünü irəli sürürlər. Digər bir versiyaya görə, Şirvanşahların paytaxtı Şamaxıdan ən ucqar ərazidə yerləşdiyi üçün ad "ucqar" sözündən yaranmışdır.
Tarixi kökləri
Ərəb coğrafiyaşünası Əl-İstəxrinin "Məmləkətlərin yolları" kitabında Ucar orta əsr Azərbaycan şəhəri kimi qeyd olunur. XV əsrdə yaşamış şair Bədr Şirvaninin əsərlərində də bu toponimə rast gəlinir. Müasir Ucar rayonu 1939-cu il yanvarın 24-də müstəqil inzibati vahid kimi təşkil edilmişdir — bundan əvvəl Göyçay rayonunun tərkibində olmuşdur.
Coğrafi əhəmiyyəti
Rayon Bakı-Tbilisi dəmir yolunun, eləcə də Bakı-Gəncə və Göyçay-Zərdab magistral avtomobil yollarının qovşağında yerləşir — bu mövqe Ucara mühüm tranzit-logistika əhəmiyyəti qazandırır. Qədim İpək Yolunun bərpası prosesində də rayon ərazisi əhəmiyyətli tranzit dəhlizi kimi çıxış edir.
Kənd təsərrüfatı
Şirvan düzünün münbit torpaqları taxılçılıq, pambıqçılıq və tərəvəzçiliyin inkişafına əlverişli şərait yaradır. Ucar Biyan zavodu rayonun ilk sənaye müəssisəsi olmuş, 1956-cı ildən Konserv zavodu kimi fəaliyyətini davam etdirir.
Tarixi-mədəni irs
Rayonda İkinci Dünya Müharibəsi qurbanlarının xatirəsinə həsr olunmuş abidələr, "Şəhid anası" monumenti, 416-cı Taqanroq Diviziyasının xatirə abidəsi kimi tarixi obyektlər qorunub saxlanılır. Prezident İlham Əliyevin 2006-cı ildəki səfəri ilə əlaqədar Ucarda Heydər Əliyev Mərkəzi açılmışdır.
Ucar bu gün
2026-cı il yanvarın 1-nə olan məlumata görə rayonun əhalisi səksən beş min doqquz yüz on səkkiz nəfər təşkil edir. Müasir Ucar kənd təsərrüfatı potensialının inkişafı, tranzit infrastrukturunun gücləndirilməsi və tarixi irsin qorunması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirir.