Yevgeni Priqojin: Vağner qrupunun keçmiş rəhbəri

Yevgeni Viktoroviç Priqojin 1961-ci il iyunun 1-də Leninqradda anadan olub, 2023-cü il avqustun 23-də Tver vilayətinin Kujenkino ərazisində baş verən təyyarə qəzasında həlak olmuşdur. Rusiyalı iş adamı, Konkord şirkətlər qrupunun rəhbəri və Vaqner özəl hərbi şirkətinin yaradıcısı olan Priqojin Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı, "DNR Qəhrəmanı" və "LNR Qəhrəmanı" fəxri adlarına layiq görülmüşdür.

Gənclik illəri və həbs

1979-cu ilin noyabrında on səkkiz yaşlı Priqojin oğurluq zamanı tutularaq şərti cəza almış, 1981-ci ildə isə yenidən oğurluq, soyğunçuluq, dələduzluq və yeniyetmələri cinayətə cəlb etməkdə təqsirli bilinərək on iki il azadlıqdan məhrum edilmişdir. O, 1988-ci ildə əfv olunmuş, 1990-cı ildə isə azadlığa çıxmışdır — ümumilikdə doqquz il həbsdə qalmışdır.

"Putinin aşpazı" ləqəbi

Həbsdən sonra Priqojin Sankt-Peterburqda ictimai iaşə biznesinə başlamış, Kremllə imzaladığı iaşə müqavilələri sayəsində onilliklər boyu "Putinin aşpazı" ləqəbi ilə tanınmışdır — o və Vladimir Putin ikisi də Sankt-Peterburqda doğulub-böyümüşdür.

Vaqner qrupunun yaradılması

Priqojin 2014-cü ildə Rusiyanın Krımı ilhaq etdiyi ildə Vaqner özəl hərbi şirkətini təsis etmişdir — bu qrup Suriya, Liviya, Mərkəzi Afrika Respublikası, Mali kimi ölkələrdə, eləcə də Ukraynanın Donbas bölgəsində hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir. O, yalnız 2022-ci ilin sentyabrında Vaqnerin ona məxsus olduğunu rəsmən etiraf etmişdir.

Baxmut və müdafiə nazirliyi ilə qarşıdurma

Vaqner qrupu Ukrayna müharibəsinin ən şiddətli döyüşlərinin getdiyi Baxmut şəhərini ələ keçirmişdir. Priqojin bu proses zamanı Rusiya Müdafiə Nazirliyinin yüksək rütbəli məmurlarına açıq tənqidlər ünvanlamış, sursat çatışmazlığı iddiaları ilə Şoyqu və Gerasimovu ittiham etmişdir.

2023-cü il iyun qiyamı

2023-cü ilin iyununda Priqojin Rusiya Müdafiə Nazirliyinə qarşı silahlı üsyana rəhbərlik etmişdir — Vaqner qüvvələri Rostov-na-Donunu ələ keçirərək Moskvaya doğru irəliləmişdir. Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun vasitəçiliyi ilə əldə edilən razılaşma nəticəsində üsyan dayandırılmışdır.

Ölümü

2023-cü il avqustun 23-də Priqojini daşıyan təyyarə Tver vilayəti üzərində qəzaya uğramış, göyərtədəki on nəfərin hamısı həlak olmuşdur. Qərb kəşfiyyat mənbələri qəzanın təyyarə daxilindəki partlayış nəticəsində baş verdiyini bildirmişdir, baxmayaraq ki, rəsmi səbəb açıqlanmamışdır. Onun ölümündən sonra Vaqner qrupunun rəhbərliyi oğlu Pavel Priqojinə keçmiş, qrup getdikcə parçalanmışdır.