Azərbaycan Respublikasının Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti — ölkənin milli təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, kontrkəşfiyyat fəaliyyəti və dövlət maraqlarının qorunması ilə bağlı vəzifələri həyata keçirən mərkəzi dövlət qurumudur. Xidmət 2015-ci ildə əvvəlki Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin genişmiqyaslı reformasiyası nəticəsində yaradılmışdır.
Xüsusi xidmətlərin islahatı tarixi
2015-ci ilə qədər Azərbaycanda dövlət təhlükəsizliyi funksiyaları Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi və sovet dövründən miras qalan bir sıra digər strukturlar arasında bölünmüşdü. Prezidentin fərmanı ilə əvvəlki nazirlik əsasında DTX və Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin yaradılması struktur islahatı olmuş, bu da daxili təhlükəsizlik və xarici kəşfiyyat funksiyalarının ayrılmasına yönəlmişdir — Rusiyanın FSB-SVR modelinə bənzər sistem.
Struktur və səlahiyyətlər
DTX kontrkəşfiyyat, terrorçuluq və ekstremizmə qarşı mübarizə, dövlət sirrinin qorunması, konstitusiya quruluşunun təmin edilməsi və ölkənin dövlət maraqlarına qarşı yönəlmiş fəaliyyətlərin qarşısının alınması kimi geniş funksiyaları həyata keçirir. Xidmət öz səlahiyyət dairəsinə aid işlər üzrə istintaq səlahiyyətlərinə malikdir və digər güc strukturları ilə sıx əməkdaşlıq şəraitində fəaliyyət göstərir.
Qarabağ tənzimlənməsi kontekstindəki fəaliyyəti
DTX Qarabağın postmünaqişə dövrü ilə bağlı əhəmiyyətli rol oynayır — azad edilmiş ərazilərdə təhlükəsizliyin kontrkəşfiyyat baxımından təminatından tutmuş, Azərbaycan hakimiyyəti tərəfindən milli maraqlara təhdid kimi qiymətləndirilən ayrı-ayrı xarici strukturların fəaliyyətinə qarşı mübarizəyə qədər geniş sahələr xidmətin diqqət mərkəzindədir. Xidmət eyni zamanda ölkənin informasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsində iştirak edir — bu, region daxilində fəal informasiya qarşıdurması şəraitində xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Beynəlxalq ölçü
DTX dost dövlətlərin xüsusi xidmətləri ilə peşəkar əlaqələr saxlayır, terrorçuluğa qarşı mübarizə və transsərhəd cinayətkarlıqla bağlı məlumat mübadiləsi çərçivəsində əməkdaşlığa qatılır. Xidmətin fəaliyyəti böyük ölçüdə geniş ictimaiyyət üçün qapalı olaraq qalır — bu, dünyanın bütün ölkələrindəki milli təhlükəsizlik strukturları üçün xarakterik cəhətdir.