Ekvador: And dağları və Amazonun qovşağındakı ölkə

Ekvador Respublikası — Cənubi Amerikanın Sakit okean sahilində yerləşən dövlətdir. Ölkəni 2023-cü ilin noyabrından Daniel Roy Gilcrist Noboa Asin idarə edir — o, otuz beş yaşında hakimiyyətə gələrək ölkə tarixinin ən gənc seçilmiş prezidenti olmuşdur.

Erkən karyerası və hakimiyyətə gəlişi

Noboa 1987-ci il noyabrın 30-da ABŞ-ın Florida ştatının Mayami şəhərində, banan ixracatçısı milyarder Alvaro Noboanın ailəsində anadan olub. O, Nyu-York Universiteti, Nortvestern Universiteti və Corc Vaşinqton Universitetində təhsil almışdır. 2021-2023-cü illərdə Milli Assambleyanın üzvü olan Noboa 2023-cü ilin oktyabrında keçirilən erkən seçkidə qələbə qazanmış, sələfi Gilyermo Lassonun parlamenti buraxaraq elan etdiyi növbədənkənar seçkinin nəticəsi olaraq hakimiyyətə gəlmişdir.

2025-ci il aprel yenidən seçilməsi

2025-ci ilin aprelində keçirilən seçkinin ikinci turunda Noboa səslərin 55,9 faizini toplayaraq sabiq prezident Rafael Korreanın tərəfdarı Luisa Qonsalesi (44,1 faiz) məğlub etmişdir — rəqibi nəticələri tanımadığını bildirərək yenidən sayım tələb etmişdir. Noboa 2025-ci il mayın 25-də Kito şəhərindəki Milli Məclisdə and içərək 2025-2029-cu illər üçün yeni müddətinə başlamışdır. Mərasimdə Kolumbiya prezidenti Gustavo Petro, Peru dövlət başçısı Dina Boluarte və ABŞ prezidentini təmsil edən nazir iştirak etmişdir.

Təhlükəsizlik böhranı

Noboa hakimiyyətə gəldiyi gündən narkotik kartellərinə qarşı mübarizəni əsas prioritet elan etmişdir — o, mütəşəkkil cinayətkarlıq strukturlarına qarşı "atəşkəs olmayacağını" bəyan etmiş, korrupsiyaya sıfır tolerantlıq nümayiş etdirəcəyini vurğulamışdır. Ölkə narkotik kartellərinin fəallaşması, Sakit okean limanları vasitəsilə Avropa və Asiyaya böyük miqdarda kokain qaçaqmalçılığı kimi ciddi təhlükəsizlik böhranı ilə üzləşir.

2025-ci il noyabr referendum məğlubiyyəti

Ekvadorun əsas yerli konfederasiyasının təşkil etdiyi, dizel subsidiyasının ləğvinə qarşı otuz bir günlük milli tətildən sonra, 2025-ci ilin noyabrında keçirilən referendumda Ekvador vətəndaşları Noboanın xarici hərbi bazaların bərpası, konstitusiya məclisinin çağırılması və digər dəyişikliklər təklif edən təkliflərini rədd etmişdir.

2026-cı ilin əvvəlindəki fəaliyyəti

2026-cı ilə Noboa referendum uğursuzluqlarından sonra yenidən formalaşdırılmış Kabinetlə start götürmüşdür. O, ilin ilk on beş günündə şəxsi fəaliyyətlər üçün ölkədən kənarda olmuş, yanvarın 19-24-də İsveçrədə Davos Ümumdünya İqtisadi Forumunda iştirak etmiş, Belçikaya səfər etmişdir. Yanvarın 27-də Panamaya, fevralın 1-5-də isə BƏƏ-yə səfər etmişdir — bu, onun 2026-cı ildəki dördüncü xarici səfəri olmuşdur.

İqtisadi çətinliklər

Ölkə 2024-cü ildən bəri iqtisadi tənəzzül yaşayır — yoxsulluq və işsizlik artmış, son on beş ilin ən yüksək emiqrasiya səviyyəsi qeydə alınmışdır. Bu amillər Noboanın ilkin geniş ictimai dəstəyinin get-gedə narazılığa çevrilməsinə səbəb olmuşdur.