İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu: İranın paralel silahlı qüvvəsi

İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (İKK) — İran İslam Respublikasının müstəqil hərbi qoludur, adi ordu (Artesh) ilə yanaşı fəaliyyət göstərir və İranın ideoloji-siyasi maraqlarının müdafiəsinə xüsusi diqqət yetirir. Korpus Quru Qoşunları, Hərbi-Dəniz Qüvvələri, Hava-Kosmos Qüvvələri, Basic Təşkilatı və xaricdə əməliyyatlar aparan Qüds Qüvvələrini əhatə edir.

2026-cı il müharibəsindəki komandanlıq itkiləri

2026-cı il fevralın 28-də başlayan ABŞ-İsrail hücumları zamanı İKK-nın komandanı Hüseyn Salami həlak olmuşdur — o, vəzifəni 2019-cu ildən icra edirdi. Onun yerinə təyin edilən Məhəmməd Pakpur (əvvəllər İKK Quru Qoşunlarının komandanı) da elə həmin müharibə zamanı, 2026-cı il fevralın 28-də (bəzi mənbələrə görə bir qədər sonra) həlak olmuşdur — bu, cəmi bir neçə ay ərzində iki komandanın itirilməsi demək idi. Baş Qərargah rəisi general-leytenant Əbdürrəhim Musəvi də ABŞ-İsrail zərbələrində həlak olanlar arasında olmuşdur.

Əhməd Vahidinin təyinatı

2026-cı ilin martında Əhməd Vahidi İKK-nın yeni komandanı təyin edilmişdir — o, əvvəllər İKK-nın müavin komandanı və İran ordusunun müavin rəisi vəzifələrini icra etmiş, 1988-1997-ci illərdə isə Qüds Qüvvələrinə rəhbərlik etmişdir. Al-Jazeera-nın qiymətləndirməsinə görə, o, hətta Qasim Süleymaninin belə üzləşmədiyi — tammiqyaslı müharibə şəraitində İKK-ya rəhbərlik etmək kimi ağır bir vəzifə ilə üzləşmişdir.

Ali Xameneinin vəfatı və varislik böhranı

Bir sıra mənbələrə görə, İranın Ali Rəhbəri Ali Xamenei (1939-2026) 2026-cı ildə vəfat etmiş, onun yerinə oğlu Müctəba Xamenei martın 9-da yeni Ali Rəhbər seçilmişdir — İKK ona sadiqlik andı içmişdir. Bu, İran daxilində qarışıq reaksiyalara səbəb olmuşdur: bəzi İranlılar bunu qeyd etsə də, əksəriyyəti insan hüquqları pozuntularında ittiham edilən 56 yaşlı ruhaninin ölkənin ən yüksək vəzifəsinə yüksəlməsindən narahatlıq bildirmişdir.

2026-cı il avqust institusional yenidənqurma

2026-cı il avqustun 10-da Ali Rəhbər Müctəba Xamenei altı yüksək hərbi və İKK rəsmisini yeni vəzifələrə təyin edərək müharibə dövrü komandanlıq strukturunu möhkəmləndirmişdir. General-mayor Əli Əbdüllahi Musəvinin yerinə Baş Qərargah rəisi təyin edilmiş, briqada generalı Əhməd Vahidi general-mayor rütbəsinə yüksəldilərək İKK-nın baş komandanı elan edilmişdir, kontr-admiral Əli Ozmai isə İKK Hərbi-Dəniz Qüvvələrinin komandanlığını öz üzərinə götürmüşdür. Hüseyn Taib Basic Təşkilatına rəhbərlik etmiş, Möhsün Rzai isə siyasi müşavir təyin edilmişdir.

Prezidentin reaksiyası

İran prezidenti Məsud Pezeşkian general-mayor Əhməd Vahidi və general-mayor Mustafa İzadini İKK-nın Baş komandanı və müavin komandanı təyinatları münasibətilə təbrik edərək İranın çəkindirmə qabiliyyətinin, milli birliyinin və təhlükəsizlik hazırlığının gücləndirilməsi zərurətini vurğulamışdır.

Qeyd

Bu mövzudakı bəzi məlumatlar (xüsusilə Ali Xameneinin taleyi) hələ də müxtəlif mənbələr arasında tam eyniləşdirilməmişdir — vəziyyətin çox dinamik olduğunu nəzərə alaraq, ən son inkişaflar üçün əlavə yoxlama tövsiyə olunur.