Kanada: Şimali Amerikanın ikinci nəhəng ölkəsi

Kanada — Şimali Amerikada yerləşən, on əyalət və üç ərazidən ibarət federativ dövlətdir. Ölkəni 2025-ci ilin martından Liberal Partinin lideri Mark Karni idarə edir — o, ölkənin 24-cü baş naziridir.

Karninin hakimiyyətə gəlişi

Uzun illər Kanada və İngiltərə Mərkəzi Banklarının sədri olmuş iqtisadçı Mark Karni 2025-ci ilin martında Castin Trüdonu əvəz edərək Liberal Partinin liderliyinə, elə həmin ay isə baş nazirliyə seçilmişdir — o, partiya liderlik yarışında səslərin 85,9 faizini toplamışdır. Trüdo daxili narazılıq və aşağı reytinq göstəriciləri fonunda yanvar ayında istefasını elan etmişdir.

ABŞ-Kanada gərginliyinin başlanğıcı

Karninin hakimiyyətə gəlişi Prezident Tramp administrasiyasının Kanadaya qarşı gömrük tarifləri tətbiq etməsi və ölkəni ABŞ-ın 51-ci ştatına çevirmək niyyətini bildirməsi ilə üst-üstə düşmüşdür. Karni bu təhdidlərə sərt reaksiya verərək "Amerika Kanada deyil, Kanada heç vaxt, heç bir formada Amerikanın bir hissəsi olmayacaq" bəyanatını vermişdir.

2025-ci il aprel seçki qələbəsi

Karni Trampın ticarət müharibəsinə qarşı dura biləcəyi vədi ilə keçirilən erkən seçkidə Liberal Partini dördüncü ardıcıl qələbəyə aparmışdır — bu, mühafizəkar Pier Poyliyevrin partiyasını (88 yer) üstələyərək 343 yerdən 135-ini qazanmaları ilə nəticələnmişdir. Bu qələbə, seçki öncəsi partiyanın tarixi məğlubiyyətə doğru getdiyi gözləntiləri fonunda diqqətəlayiq geri dönüş olmuşdur.

2026-cı ildəki davam edən tarif müharibəsi

2026-cı il yanvarın 30-da Tramp Kanadaya qarşı ticarət müharibəsini genişləndirərək təyyarələrə 50 faizlik tarif tətbiq etmək təhdidini bildirmişdir. Fevralın 12-də isə ABŞ Konqresi Trampın Kanadaya qarşı tariflərini 219-211 səslə (partiyalar arası dəstəklə) rədd etmişdir. İyulun 24-də Kanada ticarət naziri ölkənin "məcburi əmək" ittihamı əsasında tətbiq edilən 10 faizlik yeni tarifi rədd edərək güclü qanuni müddəalara malik olduqlarını bildirmişdir.

Gordie Howe körpüsünün açılışı

2026-cı il iyulun 26-da ticarət gərginliyi fonunda Kanada-ABŞ arasındakı Gordie Howe Beynəlxalq Körpüsünün açılışı qeyd edilmişdir — mənzil naziri körpünün dəyərinin əlli il ərzində bərpa olunacağını bildirmişdir, baxmayaraq ki, müxalifət Karnini gəlir sazişi barədə kanadalıları yanlış məlumatlandırmaqda ittiham etmişdir.

Daxili siyasi inkişaflar

İyulun 25-də əyalətlərarası alkoqol satışındakı maneələrin aradan qaldırılmasına dair tarixi saziş imzalanmışdır. İyulun 26-da Karni üç federal seçki dairəsində ara seçkilər elan etmişdir — bu seçkilər parlamentdəki səs balansına təsir göstərə bilər. Toronto Universitetinin bir professoru 2026-cı il Fildz mükafatını qazanmışdır.